چنان كه خداى تعالى در اين موضوع ميفرمايد : * ( كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ ) * ، كفار بسبب حسدى كه با شما ( مردم با ايمان ) دارند عمدا مرتكب گناه ميشوند ( مثلا ميگويند شراب در دين ما حلالست و بدين جهت ميخوريم و يا ميگويند موسيقى اشكالى ندارد نواختن و شنيدنش ) ؟ ! ! 6 - حديث كرد ما را . . . از حضرت صادق عليه السّلام كه ميفرمود : شناختن مرد نفس خود را آنست كه بداند در بدنش چهار طبيعت و چهار ستون و چهار ركن است و طبيعت چهارگانه او عبارتست از : خون ، و صفرا ، و سودا ، و بلغم .
و ستون چهارگانه او عبارتست از « عقل » و زيركى و دانائى انسان از عقلست ، و « فهم » ( هوش ) و « حافظه » و « علم » .
و اركان چهارگانه او عبارتست از : نور ، و حرارت ، و روح ، و آب ، و بسبب نور مىبيند و ميشنود و تعقل و تدبر مينمايد ، و بسبب آب ( دهان ) درك مىكند و ميچشد طعم و مزهء غذا را ؟ و اينست ساختمان بدن او ؟
پس اگر دانا و زيرك و با فطانت و شعور باشد مىبيند فنا و نابودى و پستى دنيا را ( در مقابل نعمتهاى ابدى بهشت ) و مىبيند ضعف و عجز و ناتوانى خود را ( در مقابل خداى قادر ) و ميفهمد كه اين همه اشياء از كجا آمده ( و ايمان به خدا و قدرت او پيدا مىكند ) و ميفهمد كه براى چه علتى او را و اين اشياء گوناگون را خداوند در اين دنيا آفريده « 1 » و درك مينمايد كه بوسيله چه عمل و كارى ميتواند خود را باخلاص در عبادت و اطاعت نزديك نمايد و ميداند كه نتيجه خلوص در اعمال بهشت خواهد بود ؟
و در بدن هر كسى دو عامل مؤثر است كه رفتار و گفتار و كردارش به آنها وابسته است ، اول : گرمى ، دوم : سردى ، و بواسطه گرمى بدنست كه آدمى دهشت و وحشت مىكند و يا با نشاط مىشود ، و يا مرتكب قتل و جنايت و دزدى ميگردد ؟ و خود خواه و مستبد برأى خواهد گرديد ، ؟ و يا با ديگران در امور مشورت مينمايد و يا فسق
هامش
« 1 » براى دانستن اينكه بشر براى چه امرى آفريده شده بصفحه - 45 - و صفحه - 46 - مراجعه شود كه مناسب با مقام است .