ديده مىشود ، كه از آن پس غيرمغولان نيز در محكمهء عالى دولتى راه يافتهاند . با بررسى فرمانهاى غازان و نيز جريان محاكمهء رشيد الدين مىتوان پى برد ، كه اسناد كتبى در جريان محاكمات ايران تا چه اندازه اهميت يافته بودند .
براى گرفتن اقرار از متهمان از شكنجهء آنان خوددارى نمىشد « 1 » .
با قطعيت مىتوان گفت ، كه در اين دوران از جريان محاكمه صورت جلسهاى تنظيم مىشده است . برخى از گزارشات مورخان نيز دربارهء جريان محاكمات بر پايهء همين صورت جلسات متكى است . غازان كوشيده است ، كه باتوجه به اين صورت جلسات و با جمعآورى آنها كتاب قانونى تنظيم نمايد . به اين سبب مىتوان با اطمينان گفت ، كه صورت جلسهء محاكمات در محكمهء دولت بىكموكاست تدوين مىگرديده است .
محاكمات پيوسته به يك صورت انجام نمىشده است . گاهگاه يكى از صاحبمنصبان دولت به سمت يارغوچى مأمور رسيدگى به موضوع مورد اختلاف مىشد ، همانطور كه در مورد محاكمهء وزير صدر الدين زنجانى در 19 رجب 697 ه . ق . روى داد .
پس از آنكه مقدمتا موضوع در يارغو مطرح گرديد ، امير قتلغ شاه مأموريت يافت ، كه محاكمه را دنبال كند « 2 » . گذشته از آن ممكن بود ، كه جلسهء محاكمه در خارج از اردوى ايلخان تشكيل گردد . تغاچار يارغوچى براى رسيدگى به اتهامات وارده به علاء - الدين جوينى در سال 679 ه . ق . به بغداد رفت « 3 » ، و سه تن از يارغوچيان در سال 1284 م .
مأموريت يافتند ، كه به شيراز روند و قاتلان عماد الدين را محاكمه كنند و به سزاى خود برسانند « 4 » . در اينگونه موارد رسيدگى به اتهامات در محل وقوع جرم ضرورى بود .
در موارد خاص ، چون شكست شورش پروانه در سال 675 ه . ق . ، اميران خود
هامش
( 1 ) -W . v . Rubruck / Wyngaert 303؛ وصاف / هامر ج 1 : 255 ؛ مفضل ج 2 : 418 ؛ ميرخواند ج 5 : 95 .
( 2 ) - رشيد الدين / وين 265 چ ص ب .
( 3 ) - وصاف / هامر ج 1 :
202 .
( 4 ) - وصاف / بمبئى 219 ص ب .