مواردى را داشتهاند .
طبق ياساى چنگيزى « 1 » گذشته از بزرگان و صاحبمنصبان دولت ممكن بود ، كه شاهان دستنشانده را ، كه عليه ايلخانان قيام كرده بودند به محاكمه كشانند « 2 » .
شاهزادگان عضو خاندان سلطنت نيز در همين محكمهء دولتى محاكمه مىشدند . در همين يارغو نيز از سفراى خارجى دربارهء وضع كشورهاى همسايه و دشمنان مغول كسب اطلاعات مىشد « 3 » .
اما غازان براى محاكمهء سردارانى ، كه در جنگ سوريه از 12 ذيقعده تا 1 ذيحجهء 702 ه . ق . شكست خورده بودند ، فرمان داد تا قوريلتاى تشكيل گردد « 4 » ، چون ظاهرا يارغو براى چنين محاكمهاى شايستگى نداشته است .
در يارغو ، يعنى تنها محكمهء دستگاه كشورى مغولان « 5 » ، كه دربارهء آن اطلاعاتى به ما رسيده است ، صاحبمنصبان خاصى بودند ، كه عنوان « يارغوچى » داشتند و اغلب از ميان اميران و شاهزادگان « 6 » مغول انتخاب مىشدند ، و در هنگام تشكيل محكمه در محلى دور يكديگر گرد مىآمدند « 7 » .
خان مغول در شرايط معمولى خود داراى برجستهترين منصب قضائى بود . تنها در موارد بسيار حساس وى با شاهزادگان ديگر نيز مشورت مىنمود ، از جمله قوبيلاى پيش از آنكه اريقبوكا را در سال 1264 م . محكوم كند ، با هلاكو و بركه ، خان دشت قپچاق مشورت كرد « 8 » .
دادگاه دربارهء موارد اختلافى ، كه به وى ارائه مىشد ، رأى نهائى صادر مىكرد
هامش
( 1 ) - وصاف / بمبئى 219 .
( 2 ) - كاشانى 30 ر .
( 3 ) -W . v . Rubruck / Wyngaert 286( 4 ) - رشيد الدين / وين 273 چ ؛ وصاف / بمبئى 414 ؛ مقريزى / كاترمر ج 2 : 2 ، 204 ص ب .
( 5 ) - صرفنظر از دادگاهى كه به اختلافات رعايا رسيدگى مىكرد .
( 6 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 424 .
( 7 ) - جوينى ج 3 : 34 ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 292 ، 295 ص ب ؛ ابن فوطى 352 ؛ رشيد الدين / وين 228 چ ؛ كاشانى 57 ر ؛ وصاف / بمبئى 537 .
( 8 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 430 ص ب .