( كوكتمغا ) كه موارد آن دقيقا معلوم نيست « 1 » ، و ديگر نشان معمولى دولت با رنگ قرمز ( التمغا ) . از اين گذشته مهرهاى معمولى وجود داشت ، كه در نامهها با رنگ سبز به كار مىرفت . مأموران بررسى در دبيرخانه تمغائى برنگ مشكى داشتند .
نشان دولت مستطيل شكل بود . يك بار در دوران غازان خواستند كه نشان گرد را متداول كنند ، اما پس از مدت كوتاهى از آن منصرف گشتند « 2 » . متنى كه بر روى اين نشانها حك شده بود ، از شش سطر به زبان مغولى تشكيل مىگرديد ، و تقريبا به اين شرح بود : « با تأييدات خداوند جاودان و خان اقيانوس و فرمانرواى قوم بزرگ مغول اين فرمان صادر مىشود ، و چون به دست ملل تابع رسد ، بايد به آن توجه كنند ، و در اجرايش بكوشند « 3 » » گذشته از اين نشانهائى كه نوشتهء چينى داشت ، و ايلخانان تا دوران ابو سعيد از قاآنها دريافت مىكردند ، در مكتوبات دولتى به شاهان خارجى به كار مىرفت و متنى مشابه داشت « 4 » .
نشان در پايان اسناد و مكتوبات ، و چنانچه به خاطر اطالهء كلام از دو قطعه كاغذ استفاده مىشد ، در محلى كه اين دو قطعه را به يكديگر مىچسباندند ، به كار مىرفت .
اين نشان را گذشته از اسناد دولتى بر روى پيامى كه سفيران مىدادند « 5 » و نيز بر روى مكتوب دعوت شهرها به تسليم در برابر مغولان ، مىزدند « 6 » . نشان زرين دولت در دست وزير اول بود « 7 » ، تنها او - علاوه بر فرمانروا - پس از آنكه صاحبمنصبان دبيرخانه در زمان غازان از داشتن اين نشان محروم شده بودند ، آن را به كار برد . حكام ايالات مىبايست از فرمانهائى كه نشان قرمز بر روى آنها بود ، اطاعت كنند « 8 » . آنان خود نيز نشانهائى داشتند ، كه گاهگاه به صاحبمنصبان ايالت مىدادند « 9 » .
هامش
( 1 ) -Pelliot( فهرست منابع شمارهء 288 ) 38 - 35 ؛ رشيد الدين / برزينa40 ،b51 ؛ جوزجانى 402 .
( 2 ) - خواندمير ج 3 : 51 .
( 3 ) -Pelliot , Papes a 24( 4 ) -Remusat , Mem . b 374 f . , 392( 5 ) -Pelliot , Papes a 16؛ مفضل ج 2 : 500 .
( 6 ) - جوينى ج 1 : 136 .
( 7 ) - ر ك :Jahn 319( 8 ) - ر ك : ميرخواند ج 5 : 105 .
( 9 ) - رشيد الدين / وين 313 چ ؛ جوينى ج 2 : 223 .