به بار مىآمد ، به حضور او فرستاده مىشد « 1 » . درآمد صاحب ديوان شايان توجه بوده است . جوينى توانسته بود درآمدش را - احتمالا حتى از راه نامشروع - به سالى 360 تومان برساند « 2 » . كوشش بايدو براى جانشين كردن مقام صاحب ديوانى وسيلهء مقام وزارت بىنتيجه ماند « 3 » .
در كنار صاحب ديوان - و ظاهرا مواقعى كه نظارت در كارهاى او ضرورى بود ، شخصى با عنوان « مشرف الممالك » به كار گمارده مىشد . در بين النهرين نيز اين مقام ديده مىشود « 4 » ، ولى اينكه آيا در ايالات ديگر نيز اشخاصى به نام مشرف مشغول كار بودهاند يا نه ، روشن نيست .
براى ادارهء امور مالى گروهى بهعنوان مستوفى مشغول كار بودهاند « 5 » . اين صاحب - منصبان ، همانطور كه علاء تبريزى و عبد اللّه « 6 » گزارش مىدهند ، موظف بودند چندين دفتر تنظيم كنند ، اما جزئيات تنظيم اين دفاتر معلوم نيست . قسمتهاى مخصوص براى پرداخت مواجب و رسيدگى به امور اقطاعات و بازرگانان « 7 » و امور اوقاف « 8 » وجود داشته است . بديهى است ، كه بخش اخير تنها در دوران زمامدارى فرمانروايان مسلمان موجود بوده است . و همين بخش ادارهء امور زكات را نيز بر عهده داشته است . احمد در سال 680 ه . ق . كمال الدين عبد الرحمن الرافعى « 9 » را متصدى امور اين قسمت كرد .
در سال 699 ه . ق . اصيل الدين « 10 » ( متوفى 716 ) فرزند نصير الدين طوسى و از سال 703 ه . ق . قتلغقيا بهاء الدين يعقوب تصدى امور اوقاف را عهدهدار بودهاند . گفته مىشود ، كه بهاء الدين يعقوب كوشيده است ، تا درآمد اوقاف را به مصارف واقعىاش برساند « 11 » ، اما اين امرى بوده است ، كه حتى غازان نيز با كوشش فراوان به انجام آن
هامش
( 1 ) - ميرخواند ج 5 : 101 .
( 2 ) - وصاف / هامر ج 1 : 110 .
( 3 ) - وصاف / بمبئى 284 .
( 4 ) - ابن فوطى 446 ، 448 .
( 5 ) - ابن فوطى 251 .
( 6 ) - ر ك : فهرست منابع شمارهء 36 .
( 7 ) - جوينى ج 3 : 35 .
( 8 ) - ر ك : ميرخواند ج 5 : 109 .
( 9 ) - وصاف / هامر ج 1 :
225 ؛ ميرخواند ج 5 : 99 .
( 10 ) - مقريزى / كاترمر ج 2 : 2 ، 162 .
( 11 ) - وصاف / بمبئى 472 ؛ ميرخواند ج 5 : 127 .