از آن گذشته دبيرخانه مسئول بود ، كه اسناد صادر شده را بررسى كند . تا آن موقع اتفاق مىافتاد ، كه منشيان مرتكب تقلبهائى مىشدند و براى دو تن اسنادى به شكل واحد و يا اشكال مشابه صادر مىكردند . به اين سبب مقرر گرديد ، كه تمام اسناد و پائزاهاى صادرشده ، پس از شش ماه دوباره به تأييد دبيرخانه برسد . چون دارندگان پائزا بيم داشتند چنانچه آن را به دبيرخانه تسليم كنند ، به سبب گرانى فلز آن به آنان پس ندهند ، لذا معمولا آن را براى خود نگاه مىداشتند « 1 » . بديهى است كه اين اسناد از طرف دبيرخانه بر طبق اصول حقوقى مورد بررسى قرار مىگرفت ، و گرنه تحليل اسناد به معنى دقيق كلمه وجود نداشت .
يكى از صاحبمنصبان دبيرخانه مأمور بود ، كه تمام فرمانها را در دفترى وارد كند ، تا رسيدگى به آنها در آتيه ممكن باشد . براى جلوگيرى از تقلب هر سال دفترى نو تدوين مىشد ، و دفتر سال گذشته را با دقت تمام نگاهدارى مىكردند « 2 » .
الواح زرين و يا سيمين ، كه به زبان مغولى مطالبى بر روى آن حك شده بود و پيش از مغولان در چين متداول بوده است « 3 » و پائزا نام داشت ، نيز بهعنوان سند از طرف دبيرخانه صادر مىگرديد . سپاهيان و مأموران ايلخان ناگزير بودند ، كه دارندهء چنين لوحى را به هركجا كه موردنظر اوست ، بدرقه كنند ، و دستورات او را اطاعت نمايند « 4 » . متنى كه بر روى پائزا نوشته مىشد ، با متن نشان سلطنتى شباهت كامل داشت .
گاهگاه نيز علامت شير و خورشيد بر روى آن حك مىگرديد « 5 » . اين تصوير بر روى سكههاى غازان ، الجايتو و ابو سعيد و همچنين سكههاى سلجوقى و دشت قپچاق ديده مىشود « 6 » .
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / وين 314 چ .
( 2 ) - رشيد الدين / وين 328 ر و چ ، 301 ر ، 302 ر و چ ؛ خواندمير ج 3 : 63 ؛Ohsson IV 409 - 416( 3 ) -Orbelian / Brosset 280 f .؛Cordier , Notes 67( 4 ) - تصوير :Marco Pole / Yule I nach 352 , 354؛ رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 177 .
( 5 ) - وصاف / هامر ج 1 : 187 ؛ وصاف / بمبئى 340 .
( 6 ) - ر ك :
احمد كسروى : تاريخهء شير و خورشيد ، تهران .