غازان در مورد بزرگى و جنس نشانهائى كه طبقات مختلف به كار مىبردند ، دستوراتى داد . اسناد و مكتوبات مربوط به سلاطين ، شاهان و امور مهم ديگر دولت با نشان بزرگ و اسناد و مكتوبات قضات ، امامان ، شيوخ و غيره با نشان كوچك ، كه هردو از سنگ يشم ساخته شده بود ، مهر مىگرديد . براى امور كماهميتتر نشانى كه از طلا ساخته شده بود ، وجود داشت . براى امور لشكرى از نشان زرين خاص استفاده مىشد ، كه بر روى آن متنى مخصوص حك گرديده بود . براى امور مربوط به خزانه نشان كوچكى از طلا به كار مىرفت « 1 » .
صاحب ديوان
در دوران فرمانروائى مغولان در ايران وزير ممالك معمولا عهدهدار امور مالى دولت نيز بوده است . گاهگاه اينطور به نظر مىرسد ، كه توجه و علاقهء بالاترين صاحب منصب دولت متوجه اين قسمت بوده است . اما بعضى اوقات اين دو مسئوليت را از يكديگر مجزا كردهاند : حاجىبك برادر امير الامراء نوروز متصدى امور ديوان بوده است « 2 » و در سال 727 ه . ق . علاء الدين ، كه تا آن موقع وزير بود ، رئيس خزانهء مملكت شد « 3 » ، در حالى كه همكار او غياث الدين وزير ممالك ماند .
امور زيرين از وظايف ديوان بوده است : « ادارهء امور دولت و خاصه امور مالى ، افزايش موجودى خزانه ، نظارت در امور املاك سلطنتى و كوشش براى حفظ نظم و آرامش در مملكت ، ادارهء امور پست و نظارت در امور ساختمانى ، ضرب سكه و رويهم - رفته تمام امورى كه با خزانهء مملكت مربوط مىشود و بالاخره مديريت ادارهء اسناد رسمى « 4 » » . شكايات در مورد اجحاف مالياتى و نيز در مورد زيانهائى كه پس از لشكركشى
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / وين 312 چ .
( 2 ) - ميرخواند ج 5 : 116 .
( 3 ) - رشيد الدين / كاترمر ج 1 ،XLVII( 4 ) - وصاف / بمبئى 347 . - ر ك : عمرى / قسطنطنيه 66 چ .