يساول ، خراسان را تصرف كرده بود ، در قلمرو خويش بود . غياث الدين به الجايتو وفادار ماند ، و يساور در نتيجه هرات را محاصره كرد ، اما سپاهيان مغول به يارى او آمدند و به زودى دشمن وى يساور مرد « 1 » .
غياث الدين ناگزير در سالهاى بعد به چند لشكركشى دست زد ، اما اين لشكركشىها موقعيت او را به خطر نيانداخت . وى توانست شورش يكى از حكامش را بخواباند و او را بكشد « 2 » . گذشته از آن قلمرو او در نتيجهء اين لشكركشىها ، خصوصا در سال 720 ه . ق . گسترش يافت و سرانجام در هرات آنچنان آرامش برقرار شد ، كه غياث الدين توانست در رجب 726 به زيارت خانهء خدا برود . او در اين فرصت به حضور ابو سعيد رسيد ، و هم چون سال 1317 م . فرمان تازهاى به نام او صادر كردند « 3 » . در غيبت او پسرش شمس الدين امور حكومت را به دست گرفت ، و پيشنهاد والى خراسان نارين - طغاى را براى طرح توطئه بر عليه پدر رد كرد ، و به اين ترتيب توانست استقلال هرات را در مقابل نارين حفظ كند « 4 » . غياث الدين كمى پس از بازگشتش ( سال 729 ه . ق . ) درگذشت ، و پسرش با عنوان شمس الدين سوم محمد جانشين او شد « 5 » . شمس الدين فرمانروائى ملايم بود ، اما در بادهگسارى افراط مىكرد ، و به اين سبب در سال 730 ه . ق . پس از 10 ماه سلطنت مرد . فرمانروائى برادرش حافظ نيز ، كه ناگزير بود در برابر شورش غوريان مقاومت كند ، ديرى نپائيد . حافظ در سال 732 ه . ق . چشم از دنيا بست « 6 » .
برادر او معز الدين حسين كه در سال 1337 م . از شورش علاء الملك فرمانرواى ترمذ جلوگيرى كرد « 7 » ، سرانجام پس از مرگ ابو سعيد موفق گرديد استقلال كامل هرات
هامش
( 1 ) - زمجى ج 499 - 492 .
( 2 ) - زمجى ج 500 ص ب ؛ گزارش ابن بطوطه ج 3 : 50 - 48 در اينباره دقيق نيست .
( 3 ) - عمرى / قسطنطنيه 71 چ ؛ ميرخواند ج 5 : 157 .
( 4 ) - ميرخواند ج 5 : 157 .
( 5 ) - زمجى ج 505 - 501 ؛ عمرى / قسطنطنيه 71 ر .
( 6 ) - زمجى ج 505 ص ب .
( 7 ) - ابن بطوطه ج 3 : 48 ، 51 .