و ميمونه همسر آن حضرت هم در سايهء همان سنگ بود ، و همسران ديگر حضرت در خيمهها - يا خيمهيى كه نزديك او زده بودند - فرود آمدند . چون ظهر فرا رسيد پيامبر دستور فرمود ناقهء قصوايش را آماده ساختند و از آنجا به عرنه كه وسط صحراى عرفات است آمد .
گويند ، قريش شك نداشتند كه پيامبر ( ص ) از مزدلفه رد نمىشود و همانجا خواهد ماند .
نوفل بن معاويهء ديلى كه كنار پيامبر حركت مىكرد گفت : اى رسول خدا ، قوم تو مىپنداشتند كه تو در مشعر اقامت خواهى فرمود . فرمود : من حتى پيش از نبوت خود بر خلاف آنها در عرفات وقوف مىكردم ! جبير بن مطعم گويد : پيش از آنكه پيامبر به نبوت مبعوث شود ديدم كه در عرفات وقوف مىكرد ، قريشيان همگى در مشعر وقوف مىكردند غير از شبيبة بن ربيعه .
موسى بن يعقوب برايم از قول عمويش ، از عبد الله بن وليد بن عثمان بن عفّان ، از اسماء دختر ابو بكر نقل كرد كه : از ميان همهء پيش قريش شبيبة بن ربيعه در عرفات وقوف مىكرد در حالى كه دو برد سياه مىپوشيد و لگام ناقهاش هم از موى بود و ركابهاى او هم سياهرنگ . او همراه ديگر مردم در عرفات وقوف مىكرد و با آنها از عرفات به سوى مشعر حركت مىكرد و حال آنكه ما قريشيان با مردم ديگر و اعراب باديه صحبت نمىكرديم و آنها در مشعر و عرفات وقوف مىكردند . قريش مىگفتند : ما اهل خداييم .
ابن ابى سبره ، از يعقوب بن زيد ، از پدرش برايم نقل كرد كه : به هنگام ظهر در عرفات پيامبر ( ص ) همچنان كه بر ناقهء قصواى خود سوار بود خطبه خواند . در پايان خطبه بلال اذان گفت و آن حضرت سكوت فرمود ، و چون بلال از اذان فارغ شد پيامبر چند كلمهء ديگر فرمودند ، سپس شتر خود را خواباندند و بلال اقامه گفت . پيامبر ( ص ) نماز ظهر را گزارد و بعد اقامه فرمود و نماز عصر را گزارد ، براى هر دو نماز يك اذان ولى دو اقامه گفته شد .
اسامة بن زيد ، از عمرو بن شعيب ، از پدرش ، از جدش نقل كرد كه : پيامبر ( ص ) را در حال ايراد خطبه در صحراى عرفات ديده است و بعد هم پيامبر سوار شدهاند . مىگفته است : خودم رسول خدا را ديدم كه با دست به مردم اشاره مىكرد كه در عرفات وقوف كنند .
خطبهء پيامبر ( ص ) در عرفات پيش از نماز ظهر و عصر
از جمله خطبهء آن حضرت در آن روز اين مطالب است . [ 1 ] « اى مردم ، به خدا سوگند نمىدانم شايد پس از امروز شما را در اينجا ديگر نبينم ! خدا
هامش
[ 1 ] اين خطبه در اينجا به صورت مختصر آمده است . لطفا براى مقايسه و اطلاع بيشتر به نهج الفصاحه ، ص 670 تا 676 مراجعه فرماييد . - م .