معمر ، از زهرى نقل كرد كه رسول خدا ( ص ) مكه را سيزدهم رمضان گشود و خداوند متعال اين آيه را نازل فرمود : إِذا جاءَ نَصْرُ الله وَ الْفَتْحُ 110 : 1 - چون آيد نصرت خدا و فتح مكه [ 1 ] . و هم گفتهاند فتح مكه روز جمعه بيستم رمضان بوده است ، و پيامبر ( ص ) پانزده روز در مكه اقامت فرمود و نماز را شكسته و دو ركعتى مىگزارد ، و سپس روز شنبه شش شب از شوال گذشته از مكه بيرون آمد . پيامبر ( ص ) عتّاب بن اسيد را در مكه براى اقامهء نماز ، و معاذ بن جبل را براى تعليم فقه و سنت اسلامى باقى گذاشت .
گويند ، پيامبر ( ص ) همراه دوازده هزار نفر از مسلمانان از مكه بيرون آمدند ، ده هزار نفر از اهالى مدينه و دو هزار نفر اهل مكه . همين كه از مكه بيرون آمدند مردى از اصحاب گفت : اگر به بنى شيبان هم برخورد كنيم مهمّ نخواهد بود ، و ديگر كسى به واسطهء كمى ما بر ما پيروز نخواهد شد و خداوند متعال در اين مورد اين آيه را نازل فرمود : لَقَدْ نَصَرَكُمُ الله في مَواطِنَ كَثِيرَةٍ وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ 9 : 25 - همانا نصرت دادتان خداوند در جاىهاى بسيار و روز حنين چون خوش آمد شما را افزونى شما [ 2 ] .
اسماعيل بن ابراهيم ، از موسى بن عقبه ، از زهرى ، از سعيد بن مسيّب نقل كرد كه ابو بكر صديق گفت : اى رسول خدا ، امروز به واسطهء كمى و اندكى مغلوب نخواهيم شد . و خداوند متعال آن آيه را نازل فرمود .
محمد بن عبد الله ، از زهرى ، از عبيد الله بن عبد الله ابن عتبه ، از ابن عباس نقل كرد كه پيامبر ( ص ) فرموده است : بهترين شمار در مورد اصحاب چهار ، و در مورد شمار افراد سريّه چهار صد ، و در مورد لشكر چهار هزار نفر است ، و دوازده هزار نفر هيچگاه به واسطهء قلّت مغلوب نمىشوند به شرط اينكه هماهنگ و يك دل باشند .
گويند ، گروه زيادى از مردم مشرك هم با رسول خدا ( ص ) بيرون آمدند كه از جمله صفوان ابن اميّه بود و پيامبر ( ص ) از او صد زره با وسائل آن به عاريه خواسته بود . صفوان گفت : به روز يا به ميل و رغبت ؟ پيامبر ( ص ) فرمود : به صورت عاريهء ضمانت شده ، و به او فرمود :
خودت آنها را ببر . و صفوان آنها را بر شتر خويش بار كرد و به اوطاس برد و آنجا تحويل پيامبر ( ص ) داد .
معمر ، از زهرىّ ، از سنان بن ابى سنان ديلى ، از ابو واقد ليثى - كه همان حارث بن مالك است - نقل كرد كه : با پيامبر ( ص ) به حنين رفتيم . كافران قريش و اعراب درخت سر سبز
هامش
[ 1 ] سورهء 110 ، آيهء 1 .
[ 2 ] سورهء 9 ، آيهء 25 .