رفتن با رسول خدا ( ص ) شدم .
وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ وَ ضاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ من الله إِلّا إِلَيْهِ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ الله هُوَ التَّوّابُ الرَّحِيمُ 9 : 118 - و بر آن سه نفر كه تخلف ورزيدند تا جهان فراخ بر ايشان تنگ شد و از خود دلتنگ شدند و دانستند كه از غضب خدا پناه و ملجأى نيست ، پس خدا بر آنها لطف كرد تا توبه كنند كه خداوند بسيار توبهپذير و مهربان است . [ 1 ] آن سه نفر كعب بن مالك ، هلال بن اميه و مرارة بن ربيع بودند كه عذر دروغ نياوردند .
ما كانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَ من حَوْلَهُمْ من الْأَعْرابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ الله وَ لا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ وَ لا مَخْمَصَةٌ في سَبِيلِ الله وَ لا يَطَؤُنَ مَوْطِئاً يَغِيظُ الْكُفّارَ وَ لا يَنالُونَ من عَدُوٍّ نَيْلًا إِلّا كُتِبَ لَهُمْ به عَمَلٌ صالِحٌ إِنَّ الله لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ ، وَ لا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً وَ لا يَقْطَعُونَ وادِياً إِلّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ الله أَحْسَنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ 9 : 120 - 121 - نرسد اهل مدينه را و آنها كه گرد بر گرد ايشانند از اعراب كه باز ايستند از رفتن به حرب كافران با رسول خدا و آنكه دريغ دارند جانهاى خود را از او ( بر خلاف ميل او عقيدهيى اظهار كنند ) و اين براى آنست كه هر تشنگى و گرسنگى و خستگى كه در راه خدا بكشند و هيچ قدمى كه كفار را خشمگين كند بر ندارند و هيچ دستبردى به دشمنان نرسانند جز آنكه در مقابل هر يك از اين موارد عمل صالحى براى آنها نوشته مىشود و خداى تعالى مزد نيكوكاران را ضايع نمىكند ، و هيچ مالى كم يا زياد انفاق نكنند و هيچ واديى را نپيمايند جز آنكه در نامهء عمل آنها نوشته مىشود تا خداوند بهتر از آنچه به آن عمل كردهاند پاداش دهدشان . [ 2 ] منظور از اعراب اطراف مدينه افراد قبائل غفار ، اسلم ، جهينه ، مزينه و اشجع است ، و هم مقصود از تخلف ، تخلف از جنگ تبوك است . [ 3 ] وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ من كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا في الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ 9 : 122 - و نبايد كه مؤمنان همه بيك بار به جنگ روند ، بلكه چرا از هر قبيلهيى جماعتى نمىروند و گروهى نزد رسول براى آموختن باقى نمىمانند تا آن را پس از مراجعت به قوم خود بياموزند كه شايد قومشان از خداى بترسند . [ 4 ]
هامش
[ 1 ] سورهء 9 ، آيهء 118 .
[ 2 ] سورهء 9 ، آيات 120 و 121 .
[ 3 ] در متن برخى از آيات بطور كامل ذكر نشده است . - م .
[ 4 ] براى اطلاع از وجوه مختلف تفسير اين آيه لطفا به كتابهاى تفسير مراجعه شود ، چنان كه در تفسير نسفى هم كه در اينجا غالبا مورد استفاده قرار گرفته ، دو وجه در اين مورد ذكر شده است . - م .