كسانى از تو اجازهء شركت نكردن در جنگ مىگيرند كه به خدا ايمان نياوردهاند ، كه منظور منافقان هستند . سپس منافقان را توصيف فرموده و مىفرمايد لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ من قَبْلُ 9 : 48 . . . وَ هُمْ كارِهُونَ 9 : 48 - پيش از اين هم فتنهجويى مىكردند . . . و ايشان ناخوش بودند . منظور اين است كه منافقان پيش از خروج پيامبر ( ص ) به تبوك و ظهور امر آن حضرت هم فتنهجويى مىكردند و از پيروى كردن مسلمانان از پيامبر خوششان نمىآمد . وَ مِنْهُمْ من يَقُولُ ائْذَنْ لِي وَ لا تَفْتِنِّي 9 : 49 - و از ايشان كسى مىگويد دستورى براى نيامدن من بده و مرا در فتنه مينداز .
اين آيه در مورد جدّ بن قيس نازل شده است كه از همهء بنى سلمه ثروتمندتر و داراى مركوب بيشترى بود و مردى بود كه سخت شيفتهء زنان بود . پيامبر ( ص ) به او فرمود : آيا به جنگ روميان نمىآيى ؟ شايد از دختران رومى بهرهيى يا بى . او گفت : اى محمد ، قوم من مىدانند كه كسى به اندازهء من شيفتهء زنان نيست و تو مرا از اين جهت در فتنه مينداز ! و خداوند در پاسخ او فرموده است أَلا في الْفِتْنَةِ سَقَطُوا 9 : 49 - آنها در فتنه و كفر افتاده شدند . مقصود اين است كه تخلف از فرمان رسول خدا مايهء سقوط در كفر است .
إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا من قَبْلُ 9 : 50 - اگر برسد به تو نصرتى و غنيمتى آنها را اندوهگين مىسازد و اگر برسد به تو مصيبتى گويند ما قبلا به احتياط گرفتيم . منظور از حسنه در اين آيه غنيمت و سلامت و منظور از مصيبت بلا و گرفتارى است .
قُلْ لَنْ يُصِيبَنا إِلّا ما كَتَبَ الله لَنا 9 : 51 - بگو هرگز نمىرسد بر ما مگر آنچه خداى تعالى نوشته است بر ما . قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ 9 : 52 - بگو آيا انتظار مىبريد براى ما مگر يكى از دو كار خوب را ، كه منظور غنيمت بدست آوردن يا شهادت است .
قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ 9 : 53 - بگو اگر انفاق كنيد به اختيار يا اضطرار پذيرفته نمىشود از شما . اين آيه دربارهء مردان منافق ثروتمندى نازل شده است كه در حضور مردم و براى اينكه خبر آن به گوش رسول خدا برسد صدقه مىدادند و به اين وسيله كشته شدن خود را دفع مىكردند . و هم خداوند متعال در مورد ايشان فرموده است وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ . . . 9 : 54 إِنَّما يُرِيدُ الله لِيُعَذِّبَهُمْ بِها في الْحَياةِ الدُّنْيا 9 : 55 - و باز نداشت ايشان را از اينكه صدقات ايشان پذيرفته شود . . . چه ، مىخواهد خداى تعالى كه عذاب كندشان به آن در اين جهان .
منظور اين است كه منافقان بدانند آنچه استفاده مىكنند از نفاق است و اگر صدقهيى هم مىدهند از روى رياكارى است .
وَ لا عَلَى الَّذِينَ إِذا ما أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ 9 : 92 - و نه بر آنها كه چون بيايند ترا تا ايشان را سوار كنى . اين آيه در مورد گريه كنندگان نازل شده است كه هفت نفر بودند ، ابو ليلى مازنى ، سلمة بن صخر مازنى ، ثعلبة بن غنمه اسلمى ، علبة بن زيد حارثى ، عرباض بن ساريه سلمى از بنى سليم ،
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 780
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٧٨٠