( ص ) نزديك بود . در اين هنگام پيامبر ( ص ) خشمگين بيرون آمد و فرمود : مردم اين خفت و خوارى براى چيست ؟ اين شتابزدگى چيست ؟ مگر نمىتوانستيد شما هم همين كارى را بكنيد كه اين دو مرد صالح كردند ؟ و منظور پيامبر ( ص ) ، من و سالم بود .
گويند ، چون پيامبر ( ص ) به تبوك رسيدند سنگى را به دست خويش در سمت قبلهء مسجد تبوك قرار دادند و به سوى آن و اطراف آن سنگ نماز مىگزاردند . نماز ظهر را به جماعت با مردم گزارد و رو به ايشان كرد و فرمود : اينجا نه شام است و نه يمن .
عبد الله بن عمر مىگفته است : همراه رسول خدا ( ص ) در تبوك بوديم ، شبها نماز شب مىگزاردند و بسيارى از شب را به تهجّد و عبادت مىگذرانيدند و هر گاه بر مىخاستند مسواك مىزدند ، و چون براى نماز شب بر مىخاستند كنار خيمهء خود نماز مىگزاردند . گروهى از مسلمانان هم برخاسته و از آن حضرت پاسدارى مىكردند .
يكى از شبها پس از فراغ از نماز شب به كسانى كه پيش ايشان بودند رو كرد و فرمود : پنج چيز به من عطا شده كه به پيامبران پيش از من عطا نشده است ، من براى همهء مردم مبعوث شدهام و حال آنكه انبياى ديگر براى قوم خود مبعوث مىشدهاند ، و تمام زمين براى من پاك و مسجد قرار داده شده است ، هر كجا وقت نماز فرا رسد مىتوانم تيمم كنم و نماز بگزارم و حال آنكه پيش از من اين كار را بزرگ مىشمردند و نماز نمىگزاردند مگر در كنيسهها و صومعهها ، و همهء غنائم بر من حلال شده است و مىتوانم از آن بهرهمند گردم و حال آنكه پيش از من آن را حرام مىدانستند و پنجم از همه مهمتر است و اين موضوع را سه مرتبه تكرار فرمود . گفتند ، اى رسول خدا آن چيست ؟ فرمود : به من گفته شد هر چه مىخواهى بخواه ، البته پيامبران ديگر هم چيزى خواستهاند ، و به هر حال خواستهء من در مورد شما و براى شما و براى كسانى است كه شهادت دهند كه خدايى جز پروردگار نيست . [ 1 ]
آنچه از قرآن دربارهء غزوهء تبوك نازل شده است [ 2 ]
گفتار خداى عزّ و جلّ كه مىفرمايد يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا في سَبِيلِ الله اثّاقَلْتُمْ . . . 9 : 38 - اى مؤمنان شما را چه مىشود كه چون گفته مىشود شما را كه به جنگ در راه خدا برويد خويشتن را بر زمين گران مىكنيد . . .
هامش
[ 1 ] ظاهرا چهار چيز است ، مگر اينكه مسألهء اختصاص عبادت به كليسا را جدا از موضوع قبلى بدانيم . - م .
[ 2 ] به نظر مىرسد كه اين مبحث در اينجا الحاقى است زيرا در چند صفحه بعد ، اين بحث به طور كاملتر ايراد شده است و همين آيات آنجا هم مطرح شده است . - م .