بلند كرده و مىگويد : بسم الله و الله اكبر . چون مردم آن حضرت را به اين حال ديدند براى قربانى كردن هجوم آوردند ، و چنان ازدحامى كردند كه ترسيدم بعضيها باعث زحمت بعضى ديگر شوند .
يعقوب بن محمد ، با اسناد خود از امّ عماره برايم نقل كرد كه گفت : گويى هم اكنون به رسول خدا ( ص ) مىنگرم كه جامهء خود را بر دوش بسته و كارد در دست دارد و قربانيها را مىكشد .
مالك بن انس ، از ابى زبير ، از جابر برايم نقل كرد كه گفت : رسول خدا ( ص ) در قربانى كردن ، اصحاب خود را شريك كرده و هر شتر را از طرف هفت نفر قربانى كرد . تعداد شتران قربانى آن حضرت هفتاد شتر بود . شتر نر ابو جهل را پيامبر ( ص ) در روز جنگ بدر به غنيمت گرفته بود و مسلمانان با آن شتر در بسيارى از جنگها شركت كرده بودند و همراه رمهء پيامبر ( ص ) بود كه عيينة بن حصن به آن رمه حمله كرده بود ، و بعد هم در رمهء پيامبر در ذى الجدر بود كه عرنيون به آن حمله كرده بودند ، و شتر ابو جهل شترى گزيده و مهرى [ 1 ] بود كه همراه ديگر شتران قربانى مىچريد ، و پيش از اينكه به صلح برسند ، گريخت و بدون توقف يك سره تا خانهء ابو جهل رفت و قريش آن را شناختند . عمرو بن عنمهء سلمى در پى آن شتر آمد ، و گروهى از سفلگان مكه از تسليم آن به عمرو بن عنمه خوددارى كردند ، ولى سهيل بن عمرو گفت : شتر را به او بدهيد . قريش حاضر شدند در مقابل آن صد ناقه بپردازند ، امّا پيامبر ( ص ) فرمود : اگر اين شتر را براى قربانى معين نكرده بودم ، موافقت مىكردم . و همان شتر را هم از طرف هفت نفر كشتند كه ابو بكر و عمر هم جزء ان هفت نفر بودند .
ابن مسيّب گويد : تعداد شتران قربانى هفتاد ، و شمار مسلمانان هفتصد بود ، و هر شتر را از طرف ده نفر كشتند . قول اول كه تعداد مسلمانان را يك هزار و ششصد مىگويد در نظر ما صحيحتر است . گويد : طلحة بن عبيد الله ، عبد الرحمن و عثمان بن عفّان هم شترانى را كه براى قربانى از مدينه با خود آورده بودند ، قربان كردند . خيمهها و لشكرگاه رسول خدا ( ص ) خارج از حرم بود ، ولى آن حضرت نمازهاى خود را در منطقهء حرم مىگزاردند . در آن روز گروهى نه چندان زياد از فقرا به حضور پيامبر ( ص ) آمدند و از گوشت قربانى خواستند ، و پيامبر از گوشتهاى قربانى و پوستها به آنها عطا فرمود . امّ كرز كعبيه گويد : من هم در روز حديبيه هنگامى كه رسول خدا ( ص ) قربانيها را مىكشتند ، براى گرفتن گوشت آنجا آمدم ، و شنيدم كه
هامش
[ 1 ] مهرة بن حيدان قبيلهاى از عرب است كه شتر مهرى منتسب به آنان است .