به يك ديگر براى جنگ نزديك شدند . در اين موقع عتبه و شيبه و وليد بيرون آمدند و از صفها فاصله گرفته و مبارز طلبيدند . سه نفر از جوانان انصار به سوى آنها بيرون رفتند ، كه هر سه فرزندان عفراء بودند ، به نامهاى معاذ ، معوّذ و عوف - از قبيلهء بنى حارث . پيامبر ( ص ) از اين مطلب شرم داشت كه در اولين جنگ مسلمانان با مشركان ، انصار عهدهدار جنگ باشند ، و دوست مىداشت كه زحمت آن بر عهدهء خويشان و پسر عموهايش باشد . اين بود كه به آنها فرمان داد به جايگاه خود برگردند و بر ايشان طلب خير فرمود . آنگاه منادى كافران بانگ برداشت كه : اى محمد ! هماوردان ما را از خويشان ما بفرست . پيامبر ( ص ) خطاب به بنى هاشم فرمود : اى بنى هاشم ! بر - خيزيد و براى حق و حقيقتى كه خداوند ، پيامبر شما را براى آن برانگيخته است مبارزه كنيد ! كه آنها با باطل خود براى خاموش كردن نور خدا آمدهاند ! حمزة بن عبد المطلب و على بن ابى طالب ( ع ) و عبيدة بن حارث بن عبد المطلب برخاستند و پيش آنها رفتند . عتبه گفت : سخنى بگوييد تا شما را بشناسم ، چه آنها كلاهخود نقابدار پوشيده بودند و آنها ايشان را نشناختند ، و گفت : اگر شما را همشأن و هماورد خود دانستيم با شما جنگ خواهيم كرد . حمزه گفت : من حمزه پسر عبد المطلب ، شير خدا و شير رسول خدايم ! عتبه گفت : همشأنى بزرگوارى ! من هم شير همپيمانان هستم ، اين دو نفر همراهانت كيستند ؟ گفت : على بن ابى طالب و عبيدة بن حارث . عتبه گفت : هر دو هماوردانى بزرگوارند .
ابن ابى الزناد از قول پدرش مىگويد : هرگز كلمهاى سبكتر از اين كلمه از عتبه نشنيدم : « من شير حلفايم » - كه حلفاء را به معنى بيشه گرفتهاند [ 1 ] . آنگاه عتبه به پسر خود
هامش
[ 1 ] ابن ابى الحديد ، در شرح نهج البلاغه ، ج 3 ، ص 334 ، گويد كه : برخى گفتهء عتبه را به صورت اسد الحلفاء و اسد الاحلاف هم نقل كرده و گفتهاند : منظور عتبه اين بوده است كه من سرور مردمى هستم كه در حلف المطيبين شركت كردهاند ، افرادى كه در آن پيمان شركت داشتند بنى عبد مناف ، بنى اسد بن عبد العزى ، بنى تميم ، بنى زهره و بنى حارث بن فهر بودند . گروهى اين مطلب را رد كرده و مىگويند : به گروههاى موافقى كه در حلف المطيبين شركت كردند احلاف و حلفاء نمىگفتهاند و اين لقب دشمنان ايشان است كه براى جلوگيرى از ستم ايشان ، پيمان مذكور منعقد شده است و آنها پنج قبيلهاند به اين شرح : بنى عبد الدار ، بنى مخزوم ، بنى سهم ، بنى جمح و بنى عدى بن كعب . گروه ديگرى مىگويند : منظور عتبه ، حلف الفضول است ، كه اين پيمان اندكى پس از پيمان مطيبين بوده و پيامبر هم در آن حضور داشتهاند - البته در سن كودكى و در خانهء ابن جدعان . سبب تشكيل پيمان فضول اين بود كه مردى يمنى كالايى به مكه آورد كه عاص بن وائل سهمى آن را خريد ولى بهاى آن را چندان نپرداخت . آن مرد يمنى ، در حجر اسماعيل ، به پا خاست و از قريش براى رفع ستم استمداد خواست . بنى هاشم و بنى اسد بن عبد العزى و بنى زهره و بنى تميم در خانهء ابن جدعان گرد آمدند و سوگند خوردند - و دستهاى خود را در آبى از زمزم ، كه با آن اركان كعبه را شسته بودند ، فرو بردند -