و چون بر كار ياوه بگذرند ، در حالى كه بزرگواران هستند ، مىگذرند » « 1 » .
( 1 ) آنان گروهى هستند كه مردم را شناختهاند ولى مردم آنان را نمىشناسند ، بلكه خداى با خشنودى آنان را شناخته است و آنان را چراغهاى هدايت قرار داده و فتنههاى گمراهكننده را به سبب ايشان دور كرده است . آنان قومى هستند كه با بينش چشمان خود دنيا را شناختهاند و با تنهاى خويش در اين جهان مىزيند ، در همان حال با بينش دل جهان ديگر را شناختهاند و جانهاى خود را در آن قرار دادهاند . ايشان با بينش دلهايشان از ملك آخرت بهترين نعمتهايى را كه از زيور اين جهانى به چشم سر ديده مىشود ، ديدهاند و بدين سبب در اين جهان آشكارا پارسايى ورزيدهاند و به آنچه بينش دلشان از پادشاهى آن جهانى ديده است ، رغبت كردهاند . آرى اندك خوردهاند و فزونى آن را پيش فرستادهاند و اندوخته فراهم آوردهاند و در طلب خواسته آخرتى كمر همت بستهاند ، و شتابان كردارهاى پاك و پسنديده انجام مىدهند ، با اين همه نه تنها گمان مىبرند كه در آن شك نمىكنند كه در عمل مقصر هستند ،
( 2 ) آنان انديشيده و ايمان آوردهاند ، پس از ايمان يقين پيدا كردهاند ، پس از يقين آموختهاند و پس از آموزش دانستهاند و پس از دانستن غنيمت برگرفتهاند . سپس ترسيده و انديشيدهاند و بينش يافتهاند و چون بينش پيدا كردهاند امواج اندوههاى آخرت بر آنان فرو آمده است و اندوه زبان آنان را از گفتار بازداشته است . بدون اينكه از بيان محاسن حكمت ناتوان باشند از بيم آنكه مبادا موجب خودآرايى گردد و بدان سبب در پيشگاه پروردگار از منزلت فرو افتند از سخن خوددارى مىكنند . اگر نياز يكى از ايشان ، خارخارى در سينهاش پديد آورد به خود از بيم هواى نفس اجازه آشكار كردن آن را نمىدهد . بدين گونه به خدا سوگند اى برادر ، با اين همه اوصاف پسنديده ، آنان در اين دنيا مقهورند و اندوهگين ، با داشتن خردهاى سالم و يقين استوار و دل سپاسگزار و زبان گوياى ياد خدا و نفس زبون و بدن شكيبا و اندام فرمانبردار و نفس به فرمان كشيدهشدهء خواستههايى كه آويخته به ملكوت اعلى و پيوسته به كارى بس بزرگ است .
( 3 ) در همين حال آنان را اهل دين و سپاس و درستى و توكل و خشنودى و ايمان و يقين مىبينى . اندرزهاى پروردگار را مىانديشند و همه اندام و حواس خود را بدانچه فرمان داده شدهاند ، به كار مىگيرند ، چيزى كه براى آن آفريده شدهاند . با شكيبايى بر حق دنيا را سپرى مىسازند و با ابزار خرد و انديشهشان هوى و هوس را از خود رانده و به دژ استوار قرآن
هامش
( 1 ) بخشى از آيات 63 و 71 سوره بيست و پنجم - فرقان .