را بر صدور احكام بگمارند ، خردمند بردبار ناتوان ، و ستمگر نيرومند باشد ، اميران ، تبهكاران باشند و قاريان قرآن فاسق ، ستم آشكار و طلاق و سخن زور و بهتان بسيار شود ، ظاهر قرآنها آراسته و مساجد زيور شود ، دلها با يكديگر در ستيز و پيمانها گسسته گردد ، ميخوارگى و به كار بردن ابزار موسيقى معمول گردد ، زنان بر زينها سوار شوند ، مردان به مردان و زنان به زنان بسنده كنند ، سلام به منظور آشنايى و گواهى دادن - شهادت - بدون حقيقت گردد ، لباس ميش بر سرشت گرگ دارند و دلهايشان تلختر از صبر زرد و بوىناكتر از لاشهء مردار گردد ، با انجام اعمال مربوط به آخرت در صدد كسب طمع اين جهانى برآيند و فقيه شدن براى غير دين باشد ، در آن هنگام با شتاب و كوشش بايد از مردم گريخت و عبادان - آبادان - « 1 » در آن روزگار چه نيكو مسكنى خواهد بود . كسى كه آنجا خفته باشد همچون كسى است كه در راه خدا جهاد مىكند . هر كس چهل شبانه روز آنجا آماده جهاد بماند ، آنچه را بر او واجب است ادا كرده است ، و هر كس چهل شبانه روز با من آماده براى جهاد باشد ، من او را در حق مصاحبت خود با محمد كه درود و سلام خدا بر او و گزيدگان خاندانش باد شريك مىسازم .
( 1 ) سپس امير المؤمنين فرمود : چون تدبير را پيوسته و تقدير را معتدل مىبينيم ، مىدانيم كه براى همه چيز صانع حكيمى وجود دارد ، براى خودم و تو از خداوند طلب آمرزش مىكنم .
اى كميل ! اينك اگر مىخواهى به روى ، برو .
كميل مىگويد : آرى كه على بر اين حال بود كه خدايش از او خشنود باد .
( 2 ) و نيز از على عليه السلام نقل شده كه چنين فرموده است :
همانا خداى را از ميان بندگانش ويژگانى است كه برگزيدگان آفرينش و مردمانى نجيباند ، گرچه با تنهاى خود در اين جهان مىزيند ولى جانهايشان آويخته به ملكوت اعلى است . آنان در اين دنيا شبيه فرشتگاناند ، و نظير آنان ميان ما اندك است . آنان بندگان نجيب خداوند و امناى پروردگار در سرزمينهاى اويند و فراخوانندگان به شناخت خداوند و وسيله ابلاغ دين خدايند . هيهات كه آنان ديرى است كه از دست شدهاند و دل خاك و مغاكهاى آن ايشان را در خود نهفته است ، با اين همه زمين هيچگاه از حجت خدا بر خلق خالى نمىماند ، تا نشانهها و آيات خداوند باطل نگردد . هيهات كه آنان گروهى هستند كه خداى از بهر شناخت خويش ايشان را برگزيده و از ديدگان خلق در پرده داشته است . آنان را از
هامش
( 1 ) در نهج السعادة ، ج 3 ، ذيل خطبه 117 ، ص 440 به جاى عبادان ، بيت المقدس آمده است .