آزمون پردهء بيشتر خواص را دريده است ، به ويژه درويشى كسى كه از گشايش و توانگرى به سختى افتد و از اجتماع به تنهايى و از بسندگى به روزگار كسى افتد كه سخت تهيدست و نادار است .
( 1 ) آرى مرحلهء درويشى على ( ع ) چنان است كه در هنگامى كه اسلام مستقر و احوال مسلمانان معتدل شده بود و او نيرومند بود ، بازهم او را به درويشى سرزنش مىكردند .
هنگامى كه پيامبر كه سلام و درود خدا بر او باد ، فاطمه را نامزد على كه بر هر دو درود باد فرمود ، قريش على را به درويشى و تنگدستى سرزنش مىكرد و چنان شد كه اين سرزنش را به فاطمه ( ع ) رساندند تا آنجا كه او به پدر بزرگوار خويش شكايت كرد و گفت : « مرا به همسرى جوانترين اصحاب و نادارترين آنان درآوردى » « 1 » ، پيامبر ( ص ) فرمود : خداوند تو را در آسمان به همسرى او در آورد و اگر كسى را بهتر از على مىدانست تو را به همسرى او در مىآورد .
( 2 ) آرى ، هيهات ! چه كسى مىتواند به روزگار زندگى خود بر محنت فقر شكيبا باشد و رنج تنگدستى را در همهء عمر بر خود هموار سازد مگر كسى كه دنيا در چشم او اندك آيد و حقايق صبر را چنان درك كند كه شاد و خرم شود و ياراى سركوب كردن و به لگام كشيدن هواى نفس را داشته باشد و نفس خود را بر آنچه مىتواند ادب كند . اين فقط كار على است كه خدايش از او خشنود باد و او را سپيد روى گرداند .
و به همين سبب است كه خداوند چشمههاى حكمت را از زبانش جارى ساخته و درد و درمان دنيا و آنچه را كه بر سر دنيا خواهان مىآيد به او شناسانده است .
اينك در سخن او بينديشيد و صفات او را بفهميد تا بدانيد كه معرفت ثابت و پايدار او را به اين درجه رسانده است . اين على است كه دربارهء صبر و شكيبايى عالمان و آنچه از مصائب دنيا مىبينند در يكى از سخنان خود به كميل بن زياد چنين مىگويد .
هامش
( 1 ) براى اطلاع بيشتر درباره اين موضوع به ترجمه امير المؤمنين از تاريخ دمشق ، ج 1 ، حديث شماره 307 ، ص 264 مراجعه فرماييد .