( 1 )
نمونههايى از عفو و گذشت و چشمپوشى او از كسانى كه نسبت به او بدرفتارى و ستم كردهاند
دامنهء عفو امير المؤمنين على تا آنجا رسيد كه در جنگ صفين و روز داورى داوران ، اسيران شامى را كه در دست داشت ، آزاد كرد و آنان آب را از او بازداشتند و او آنان را از آن بازنداشت . به روز نبرد جمل هم به هنگام درگيرى خطاب به سپاهيان خود فرياد برداشت كه نبايد به خانههاى ايشان هجوم بريد و نبايد داراييهاى ايشان را به غنيمت گيريد و نبايد كسى را كه پشت به جنگ كند ، تعقيب كنيد . « 1 »
( 2 )
نمونههايى از پرتو بخشش او بر تهيدستان و برگزيدن آنان را بر خود و خاندان پاك نهاد خود
بخشش و ايثار او به ديگران تا آنجا رسيد كه عمر از او اجازه خواست تا سهم او را از غنايم كه همان سهم خويشاوندان رسول خدا ( ص ) است ميان مسلمانان تقسيم كند ، او با كمال كرم و فضيلت پذيرفت و آن را به آنان بخشيد . « 2 » از چيزهاى ديگرى كه اين موضوع را محقق مىسازد ، حديثى است كه از مقداد نقل شده است كه مىگويد : گفتهاند روزى على به فاطمه فرمود : آيا چيزى دارى كه خوراكى به من بدهى ؟ فاطمه گفت : نه به خدا سوگند كه سه روز است چيزى نداريم ، مگر چيز بسيار اندكى كه براى تو كنار نهادهام و تو را بر خود و دو پسرم ترجيح دادهام . على گفت : كاش به من گفته بودى . گفت : من از خداى خود آزرم
هامش
( 1 ) براى اطلاع بيشتر به شرح كلمه قصار شماره 425 در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 20 ، ص 63 و هم شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 4 ، ص 109 و جلوه تاريخ در شرح نهج البلاغه ، ج 2 ، ص 277 مراجعه فرماييد كه از قول زرارة بن اعين از امام باقر ( ع ) بحثى آموزنده درباره روش على ( ع ) آورده است .
( 2 ) براى اين موضوع مصادر بسيارى است كه بيهقى در بخش فىء و غنيمت در السنن الكبرى ، ج 6 ، ص 343 به تفضيل آورده است و نظير آن را هيثمى در مجمع الزوائد ، ج 5 ، ص 341 از مسند احمد نقل كرده است و حافظ حسكانى در شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 219 آن را آورده و گفته است گروهى آن را از هاشم نقل كردهاند . بخارى هم در ترجمه حسين بن ميمون خندقى در تاريخ الكبير ، ج 1 ، بخش 2 ، ص 385 آورده است . براى اطلاع بيشتر به تعليقه مصحح محترم در متن المعيار و الموازنه ، ص 236 مراجعه فرماييد .