( 1 )
در اينكه امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام از لحاظ پارسايى و شكيبايى و عبادت از همگان برتر و در استفاده از زيورهاى اين جهانى از همگان خوددارتر و به هنگام سختى و در ميدان جنگ از همگان شكيباتر و در محراب مناجات و مقام عبادت از همگان عابدتر بوده است
اينك به پارسايى و درجهء على در اين فضيلت بنگريد تا بدانيد كه او در پارسايى و شكيبايى بر همهء پارسايان و با عبادت خويش بر همهء عابدان پيشى گرفته است . « 1 » او از جملهء كسانى است كه در راه محبت به خداوند متعال به مسكين و يتيم و اسير اطعام مىكند ، « 2 » و از كسانى است كه ديگران را بر چيزى كه ويژه آنان است در عين تنگدستى و نياز ، برمىگزينند « 3 » و از فروخورندگان خشم و عفو كنندگان از مردم و شكيبايان در تنگدستى و سختى بوده است . او از كسانى است كه ميان رعيت دادگرى فرموده و اموال را مساوى بخش كرده است و از اموال خدا چيزى براى خود برنداشته و هيچ لغزش و تهمت و تكبر و تعصب نداشته است و در شأن او اين آيه نازل شده است :
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ
« 4 » ( 2 ) و اين آيه براى تصديق گفتار رسول خدا ( ص ) است كه فرموده است : من كنت مولاه فهذا على مولاه ، كه خداوند متعال در اين آيه ولايت على را به ولايت رسول خدا قرين فرموده است و هم در شأن او اين آيه نازل شده است :
أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً ؟ لا يَسْتَوُونَ ، أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوى نُزُلًا بِما كانُوا يَعْمَلُونَ ، وَ أَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْواهُمُ النَّارُ
- آيا آن كس كه مؤمن است چون كسى است كه نافرمان است ؟ همسان نيستند ، اما آنان كه گرويدهاند و كردارهاى شايسته
هامش
( 1 ) براى اطلاع بيشتر به شرح خطبه 57 شرح نهج البلاغه ، ج 4 ، چاپ محمد ابو الفضل ابراهيم ، مصر ، ص 110 و به شرح وصيت شماره 63 نهج السعادة ، ج 8 ، ص 445 به قلم مصحح محترم همين متن و هم به شرح خطبه 34 در شرح ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 201 مراجعه فرماييد .
( 2 - 3 ) لطفا به احاديثى كه در تفسير آيات سوره هل اتى و آيه نهم سوره حشر در شواهد التنزيل ، ج 2 ، ص 246 و 249 نقل شده است مراجعه فرماييد . درباره اينكه هيچ چيز از اموال را براى خود برنداشته است به حافظ ابو نعيم اصفهانى حلية الاولياء ، ج 1 ، ص 71 و ترجمه امير المؤمنين از تاريخ دمشق ، ج 2 ، ص 212 و تعليقات مصحح محترم و به شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 395 و هيثمى ، مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 132 كه از معجم اوسط طبرانى نقل كرده است و متقى هندى ، كنز العمال ، ج 6 ، ص 158 مراجعه شود .
( 4 ) براى اطلاع بيشتر درباره شأن نزول بخش آخر اين آيه براى على ( ع ) به اسباب النزول ، ص 133 مراجعه فرماييد .