قرينه صارفه آية المجازية نشانه مجاز بودن است دون الثانية اما دومى يعنى قرينه معينه نشانه لفظ مشترك مىباشد .
-
الامر التاسع : استعمال المشترك فى اكثر من معنى
در اين قسمت به اين بحث پرداخته مىشود كه آيا استعمال كردن لفظ مشترك در آن واحد در بيشتر از يك معنا جايز است يا نه ؟ البته در كتابهاى قديمىتر مانند معالم و قوانين معمولا اين بحث را با دو عنوان مطرح مىكردهاند 1 - آيا استعمال لفظ مشترك در بيشتر از يك معنا جايز است يا نه ؟ مثل اينكه گفته شود « رأيت عينا » و از اين كلمه « عين » دو معنا اراده شود 2 - آيا استعمال يك لفظ در معناى حقيقى و مجازى جايز است يا نه ؟ مثل اينكه گفته شود « رأيت اسدا » و از كلمه اسد ، هم حيوان درنده اراده شود و هم مرد شجاع .
در بعضى از كتابهاى اصولى ديگر مانند كفايه هم اين بحث بطور كلى مطرح شده است كه آيا استعمال لفظ در بيشتر از يك معنا جايز است يا نه ؟
در هر حال اين مسئله در كتاب الموجز بطور خاص و به صورت شكل اول مطرح شده است كه آيا استعمال لفظ مشترك در بيشتر از يك معنا جايز است يا نه ؟
آيت اللّه سبحانى مىفرمايند : آنچه محل بحث ما مىباشد اين است كه آيا جايز است مثلا لفظ « عين » را در يك جمله واحد بياوريم ولى همزمان دو معنا را اراده كنيم ؟ مثلا گفته شود « اشتريت عينا » و مرادمان هم طلا باشد و هم نقره . اما بايد توجه داشت كه اگر كسى لفظ « عين » را در معنايى كلى به كار ببرد كه آن معناى كلى شامل همه مصاديق آن باشد ،