تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 80

مساهمون:

ص٨٠
-

تنبيه

در پايان اين بخش به يك نكته اشاره شده است و آن اينكه در مواردى كه لفظى در معناى مجازى استعمال شود لازم است قرينه و علامتى بر اراده مجاز ذكر شود چرا كه در صورت نبودن قرينه براساس اصالت حقيقت ، لفظ به معناى حقيقىاش حمل خواهد شد . همچنين استعمال لفظ مشترك نيز نيازمند قرينه‌اى است كه مراد گوينده را معلوم سازد زيرا اگر قرينه‌اى به همراه لفظ مشترك ذكر نشود آن لفظ ، در هيچ‌يك از معانى خود ظهورى نخواهد داشت و مجمل مىماند . بنابراين استعمالات مجازى و استعمال لفظ مشترك محتاج به قرينه هستند . لكن تفاوتى كه بين قرينه مجاز با قرينه لفظ مشترك وجود دارد اين است كه قرينهء استعمالات مجازى ، صارفه و معيّنه مىباشند يعنى دو خاصيت دارند اول اينكه باعث مىشوند كه ذهن شنونده از معناى اصلى كلمه منصرف شود و دوم اينكه لفظ را در معناى مجازىاش متعين مىسازند مثلا وقتى گفته شود « رأيت اسدا فى الحمام » ، عبارت « فى الحمام » باعث مىشود كه اولا ذهن شنونده از معناى حقيقى اسد كه شير درنده است منصرف شود و ثانيا در رجل شجاع ، متعين گردد و لذا مىگويند قرينهء استعمال مجازى صارفه و معينه است . اما قرينه لفظ مشترك تنها معيّنه است يعنى فقط مراد گوينده را از ميان معانى متعدد ، مشخص مىكند مثلا وقتى گفته شود « رايت عينا جارية » ، كلمهء جارية فقط مراد گوينده را معلوم مىسازد كه چشمه بوده است اما حالت صارفه بودن را
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 80 | الشيخ جعفر السبحاني / على عدالت