اما در مصداق خارجى هر دو يكى هستند يعنى درخت ، همان سبز است و سبز هم همان درخت است .
لازم به ذكر است كه آنچه در بحث اصولى و به عنوان علامت تشخيص حقيقت از مجاز مطرح است غالبا همان نوع اول از حمل مىباشد يعنى حمل اولى ذاتى . اگرچه بعضى از اصوليين مانند مرحوم مظفر از راه حمل شايع هم براى كشف معناى حقيقت و مجاز استفاده كردهاند .
در هر حال تشخيص معناى حقيقى از مجازى به واسطه صحت حمل و سلب به اين شكل است كه مثلا در ذهن شما يك معناى اجمالى و سربسته نسبت به كلمه اسد هست يعنى در فكر شما بين كلمه اسد و حيوان مفترس بطور اجمال و كلى يك ارتباط ارتكازى ذهنى وجود دارد اما مىخواهيد بدانيد كه آيا لفظ اسد براى حيوان مفترس وضع شده است و حيوان مفترس ، معنى حقيقى اسد است يا نه ؟ در اين صورت بايد يك قضيه حمليه تشكيل دهيد و بگوييد « الحيوان المفترس اسد » . سپس دقت كنيد كه آيا اين قضيه درست است يا نه . كه اگر درست بود از اين راه كشف مىشود كه كلمه اسد براى حيوان درنده وضع شده و موضوع له اسد ، حيوان مفترس است .
از طرف ديگر مىتوانيد يك قضيه سالبه تشكيل دهيد به اين كيفيت كه مثلا شما مكرر شنيدهايد كه لفظ اسد را بر رجل شجاع اطلاق مىكنند اما نمىدانيد كه مرد شجاع معناى حقيقى اسد است يا معناى مجازى . كه در اين حالت يك قضيه سالبه تشكيل داده و بگوييد : « الرجل الشجاع ليس باسد » و بعد از كمى دقت متوجه مىشويد كه قضيه سالبه مذكور صحيح
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 52
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٥٢