قضاء شوند مانند نماز و روزه كه اگر كسى به هر دليلى آنها را انجام نداده باشد لازم است قضاء نمايد . حال اين بحث مطرح مىشود كه در مواردى كه قضاى عملى واجب است آيا وجوب قضاء برگرفته از همان دليل اداء است يا دليل جداگانهاى دارد ؟ به عبارت سادهتر اينكه مثلا آيا آيه شريفه
أَقِيمُوا الصَّلاةَ *
كه دلالت بر وجوب نماز دارد همين آيه دلالت بر وجوب قضاى آن هم مىكند ؟ يا اينكه اين آيه تنها مربوط به وجوب نماز در وقت است و ربطى به قضاى نماز در خارج از وقت ندارد و اگر قضاى نماز واجب باشد بايد دليل ديگرى غير از دليل اداء وجود داشته باشد ؟ يا مثلا فرض كنيد كسى نذر كرده كه روز اول ماه را روزه بگيرد و حالا به هر دليل يا عمدا و يا سهوا و يا بخاطر عذر ، آن روز را روزه نگرفته .
حال اين سؤال مطرح مىشود كه آيا همان دليلى كه دلالت بر وجوب عمل كردن به نذر مىكرد مانند آيه شريفه
يُوفُونَ بِالنَّذْرِ
يا امثال آن ، آيا همان دليل دلالت بر وجوب قضاء هم دارد يا اينكه نه ؟ بلكه اگر قضاى روزهء آن روز واجب باشد بايد دليل مستقل ديگرى يافت شود ؟
در اين مسئله دو قول وجود دارد كه عبارتند از :
1 - قضاى واجب تابع دليل اداء است و همان دليل اول دلالت بر وجوب قضاى آن در خارج از وقت هم مىكند .
2 - قضاى واجب تابع دليل اداء نيست بلكه اگر جبران كردن و قضاى واجبى لازم باشد نيازمند دليل مستقلى هستيم .
آيت اللّه سبحانى به نظريه دوم متمايل بوده و مىفرمايند : اگر دليل خاصى بر وجوب قضاى آن عمل در خارج از وقت وجود نداشته باشد بر