نماز ظهر و عصر از ظهر شرعى تا غروب آفتاب است اما خواندن نماز ظهر و عصر در مدت كمى مثلا 15 دقيقه امكانپذير است . ولى واجب مضيق به عملى گفته مىشود كه زمان تعيين شده از طرف شرع براى انجام دادن آن عمل دقيقا با وقتى كه ما براى اطاعت و امتثال آن واجب نياز داريم برابر مىباشد مانند روزه كه زمان آن از طلوع تا غروب آفتاب است و دقيقا همين مدت زمان هم از طرف شرع براى روزه تعيين شده است .
البته صورت سومى هم قابل تصور است ولى تحقق آن محال مىباشد و آن اينكه ما تصور كنيم واجبى را كه زمان تعيين شده از ناحيه شرع براى آن كمتر از مقدار زمانى باشد كه ما به آن احتياج داريم كه اين از نوع تكليف به ما لا يطاق بوده و امكانپذير نيست .
عبارت كتاب چنين است :
الواجب غير الموقت ما لا يكون للزمان فيه مدخلية واجب غير موقت آن است كه زمان در آن دخالتى ندارد [ به اين معنا كه وابسته به زمان خاصى نيست ] و ان كان الفعل لا يخلو عن زمان اگرچه انجام دادن يك كار خالى از زمان نيست [ ولى زمان خاصى برايش تعيين نشده است ] كاكرام العالم و اطعام الفقير مانند اكرام كردن عالم يا اطعام فقير [ در صورتى كه واجب باشند ] ثم ان غير الموقت ينقسم الى فورى سپس بهدرستى كه واجب غير موقت [ به دو دستهء ] فورى [ و غير فورى ] تقسيم مىشود و هو ما لا يجوز تأخيره عن اول ازمنة امكانه و واجب فورى عملى است كه تأخير انداختن آن از اول زمان امكان آن جايز نيست
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٢٣