( 1 ) مگر اينكه تو از عمر خود بردارى و بر عمر او بيفزايى . و عمر آدم هزار سال مقدر شده بود .
آدم گفت : از عمر من بر عمر او بيفزاى . گويد : چهل سال بر عمر داود افزوده گشت و در اين مورد نامهيى نوشته شد و فرشتگان بر آن گواه شدند . چون مرگ آدم فرا رسيد و فرشتگان براى قبض روحش آمدند ، گفت : هنوز چهل سال از عمر من باقى است . گفتند : آن را به فرزندنت داود بخشيدهاى . آدم گفت : پروردگارا من چنين نكردهام . خداوند آن نامه را فرو فرستاد و گواهان گواهى دادند ، با وجود اين خداوند متعال عمر آدم را به همان هزار سال و عمر داود را هم صد سال مقرر فرمود .
اسماعيل بن ابراهيم اسدى كه همان ابن عليّة است از كلثوم بن جبر ، از سعيد بن جبير ، از ابن عباس در مورد تفسير اين آيه « و چون گرفت پروردگار تو از فرزندان آدم از پشتهايشان نسل ايشان را و گواه گردانيد ايشان را بر نفسهايشان ، آيا نيستم من پروردگار شما ؟ گفتند آرى گواه شديم . . . » [ 1 ] نقل مىكرد كه مىگفته است * خداوند در صحراى نعمان كه كنار عرفات قرار دارد دست بر پشت آدم كشيد و تمام انسانهايى كه تا روز قيامت خلق خواهند شد بيرون آمدند و خداوند از ايشان پيمان گرفت و فرمود : آيا من پروردگار شما نيستم ؟ گفتند : آرى و در اين مورد گواهى مىدهيم . اسماعيل مىگفت : ربيعة بن كلثوم از پدرش نقل مىكرد كه دنبالهء اين حديث چنين است « گواهى مىدهيم كه در روز قيامت بگوييد » .
سليمان بن حزب از حمّاد بن زيد ، از كلثوم بن جبير ، از سعيد بن جبير ، از ابن عباس نقل مىكرد كه گفته است * خداوند در صحراى نعمان ، همين كنار عرفات ، دست بر پشت آدم كشيد و تمام انسانهايى را كه تا روز قيامت خلق خواهد كرد بيرون آورد و آن گاه از ايشان پيمان گرفت . گويد ابن عباس همان آيه را تلاوت كرد .
سعيد بن سليمان واسطى از منصور كه همان ابن ابو الاسود است ، از عطاء بن سائب ، از سعيد بن جبير ، از ابن عباس نقل مىكرد كه * خداوند آدم را در دحناء [ 2 ] آفريد و به پشت او دست كشيد و تمام انسانهايى كه تا روز قيامت خلق خواهند شد فراهم آمدند و فرمود : آيا
هامش
[ 1 ] . آيهء 172 سورهء هفتم - اعراف - ضمنا به استحضار مىرساند كه ترجمهء آيات قرآنى عينا از تفسير ابو الفتوح گرفته شده است . - م .
[ 2 ] . در تفسير ابو الفتوح رازى ، ج 5 ، ص 322 ، به صورت « دهناء » آمده است و اضافه شده كه از زمين هند است ، براى اطلاع رك : معجم البلدان ، ج 4 ، قاهره ، 1336 هجرى ، ص 115 . - م .