( 1 ) كه ابليس به خداوند گفت : « آيا سجده كنم بر كسى كه آن را از گل آفريدى » [ 1 ] كه خودش گل آن را آورده بود . و گويد : آدم ناميده شد كه از اديم زمين آفريده شده بود .
حسن بن موسى اشيب و يونس بن محمد مؤدب از حمّاد بن سلمه ، از ثابت بنانى ، از انس بن مالك [ 2 ] نقل مىكنند كه مىگفته است * رسول خدا فرمود : چون خداوند متعال پيكرهء آدم را ساخت آن را مدتى به حال خود رها نمود و ابليس بر آن طواف مىكرد ، ولى همين كه متوجه شد تو خالى است ، دانست كه از آن كارى ساخته نيست .
معاذ بن معاذ عنبرى از سليمان تيمى * از ابو عثمان نهدى ، از سلمان فارسى يا ابن مسعود نقل مىكند كه مىگفتهاند * خداوند متعال چهل شب يا چهل روز گل آدم را خمير فرمود و آن گاه با دست خود به آن زد ، همهء نيكان در دست راست او و همهء ناپاكان در دست چپ او قرار گرفتند و آنها را با يك ديگر مخلوط كرد و بدين جهت است كه گاه از مرده زنده و از زنده مرده بيرون مىآيد [ 3 ] ، يا از نيك سرشت ، بد سرشت و از بد سرشت ، نيك سرشت به وجود مىآيد .
اسماعيل بن عبد اللّه بن ابى اويس مدنى از ابو عون بن عبد اللّه بن حارث هاشمى ، از برادرش عبد اللّه بن عبد اللّه ، از پدرش نقل مىكند كه پيامبر ( ص ) فرموده است * خداوند آدم را به دست خود آفريد .
اسماعيل بن عبد الكريم صنعانى از عبد الصمد بن معقل نقل مىكند كه شنيده است وهب بن منبّه [ 4 ] مىگفته است * خداوند آدمى را از آنچه مىخواست و چنانچه مىخواست آفريد ، فرخنده است پروردگارى كه نيكوترين خالقان است ، آدمى را از آب و خاك آفريد ، گوشت و خون و مو و استخوان او همه از آن است و تمام جسم او از آن به وجود آمده است و اين نخست مرحله از آفرينش آدمى است ، سپس نفس را در آن قرار دارد كه به
هامش
[ 1 ] . بخشى از آيهء 61 سورهء هفدهم - بنى اسرائيل . - م .
[ 2 ] . انس بن مالك ، متولد 10 و در گذشته به سال 93 هجرى ، خدمتگزار و صحابى معروف رسول خدا ( ص ) كه 2286 حديث از او نقل شده است . او آخرين صحابى است كه در سال 93 هجرى در گذشته است . رك : الاعلام ، ج 1 ، ص 365 . - م .
[ 3 ] . آيهء 19 سورهء سىام - روم . - م .
[ 4 ] . وهب بن منبه متولد 34 و در گذشته به سال 114 هجرى ، مردى است آشنا به اخبار و قصص پيامبران گذشته و به همين جهت نقل اسرائيليات از اوست ، رك : وفيات الاعيان ، ج 5 ، ص 885 و زركلى ، الاعلام ، ج 9 ، ص 150 و ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 4 ، ص 352 ، ذيل شمارهء 9433 . - م .