( 1 ) يارى آن برمىخيزد و مىنشيند و مىبيند و مىشنود و در اين مرحله مثل جانوران است و به همان اندازه كه جانوران مىدانند ، مىداند و از چيزهايى كه آنها خود را نگاه مىدارند ، نگاه مىدارد . سپس خداوند روح را در آدمى قرار داد كه به وسيلهء آن حق را از باطل و رستگارى را از گمراهى تشخيص مىدهد و از امورى خود را بر حذر مىدارد و به امورى دست مىزند و آموزش مىبيند و خود را محفوظ مىدارد ، و تمام كارها را تدبير مىكند .
خلّاد بن يحيى از هشام بن سعد ، از زيد بن اسلم ، از ابو صالح ، از ابو هريره نقل مىكند كه مىگفته است * رسول خدا ( ص ) مىگفت : چون خداوند آدم را آفريد بر پشت او دست كشيد و تمام اعقاب و فرزندان او كه تا روز قيامت آنها را خلق خواهد فرمود ، بيرون آمدند و خداوند ميان چشم هر انسان پرتوى سپيد از نور قرار داد و آنها را بر آدم عرضه داشت .
آدم گفت : بار خدايا اينها كيستند ؟ فرمود : اينان فرزندان تواند . آدم در آن ميان مردى را ديد و از پرتو ميان چشمهاى او خوشش آمد . پرسيد : پروردگارا اين كيست ؟ فرمود : مردى از فرزندان تو در روزگاران واپسين و نامش داود است . آدم پرسيد : پروردگارا عمر او چقدر است ؟ فرمود : شصت سال . گفت : چهل سال از عمر من بر عمر او بيفزاى . حق تعالى فرمود :
اين پيشنهاد اگر پذيرفته شود قطعى و مسلم خواهد بود و پذيرفته شد . گويد : چون عمر آدم سپرى شد و فرشتهء مرگ به سراغش آمد ، گفت : مگر هنوز چهل سال از عمر من باقى نمانده است ؟ فرشته گفت : مگر آن را به پسرت داود نبخشيدى ؟ رسول خدا مىفرمود : آدم موضوعى را انكار كرد و فرزندانش دچار انكار شدند و فراموش كرد و فرزندانش دچار فراموشى شدند و خطا كرد و فرزندانش خطا كار شدند .
حسن بن موسى اشيب از حماد بن سلمه ، از على بن زيد ، از يوسف بن مهران ، از ابن عبّاس نقل مىكند كه مىگفته است * چون آيهء دين نازل شد [ 1 ] رسول خدا فرمود : اول كس كه چيزى را انكار كرد ، آدم بود . و اين موضوع را سه بار تكرار فرمود . سپس چنين بيان داشت : چون خداوند متعال آدم را آفريد بر پشت او دست كشيد و تمام فرزندان او بيرون آمدند و آنها را به آدم نشان داد . آدم ميان ايشان مردى را ديد كه چهرهاش نورانى بود و مىدرخشيد . گفت : پروردگارا اين پسرم كيست ؟ فرمود : فرزندت داود است . پرسيد : عمر او چقدر است ؟ فرمود : شصت سال . گفت : پروردگارا بر عمر او بيفزاى . فرمود : ممكن نيست
هامش
[ 1 ] . ظاهرا مقصود از آيهء دين بايد آيهء 19 سورهء سوم - آل عمران - باشدإِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ. - م .