( 1 ) پيامبر ( ص ) فرمود جارود مهلت بده كه مطلبى بگويم ، فراموش نميكنم كه قسّ در بازار عكاظ سوار بر شترى خاكسترى بود و گفتار پسنديده و خوبى ايراد ميكرد كه من در حفظ ندارم آيا كسى از مهاجران يا انصار آن را از حفظ است ؟
ابو بكر برخاست و گفت من هم آن روز در بازار عكاظ بودم كه او خطبه خواند و ضمن گفتارى طولانى مردم را ترساند و به كار نيك ترغيب كرد و پند گفت او در خطبهاش گفت .
اى مردم بشنويد و بجان دل بپذيريد و اگر پذيرفتيد بهرهمند خواهيد شد هر كس زنده است خواهد مرد و هر كس ميميرد از ميان رفته است و آنچه آمدنى باشد خواهد آمد باران و گياه و خوراكىها و روزها ، گرد هم يا پراكنده و نشانههايى از پى نشانهها ، همانا در آسمان خبرهايى است و در زمين عبرتها ، سوگند به شب دير پاى ، و آسمان دارنده برج و درياهاى موّاج كه مىبينم مردم ميميرند و باز نميگردند آنها كه ميخواستند جاودانه باشند امّا خفتند و فراموش شدند ، قس سوگند مىخورد ، سوگندى كه در آن گناه و ناروايى نيست كه خداى را دين و آيينى است كه آن را از دين و آيين شما بيشتر دوست ميدارد ، پيامبرى ظهور خواهد كرد كه زمان او نزديك است ، و هم اكنون بر شما سايه خواهد افكند ، خوشا به حال هر كس كه به او بگرود و هدايت شود و بدا به حال هر كس كه با او مخالفت و سركشى كند ، سپس گفت خاك بر سر غافلان باد از امم گذشته و زمانهاى سپرى شده ، اى قبيلهء اياد پدران و نياكان ما كجايند ؟ بيمار و عيادت كننده كجايند ؟ فراعنهء سخت گير و ستمگر چه شدند ؟ آنها كه بناهاى استوار ساختند كجايند ؟ آنها كه به زر و مال و فرزند فريفته گرديدند و آنان كه ستمگرى و سركشى نمودند و مال اندوختند و آن را حفظ كردند و ادعا داشتند كه پروردگار بلند مرتبه انسانهايند كجا رفتند ؟ ايشان از شما ثروتمندتر و داراى آرزوهاى دور و درازتر و عمر بيشتر نبودند ؟ زمين با آسيا سنگ خود آنان را آرد كرد و با دست اندازى خويش نابودشان ساخت ، اين استخوانهاى خاك شده ايشان و خانههاى خالى ماندهء آنهاست كه محل سكونت گرگان زوزه كش است ، نه چنين است ؟ پروردگار يگانه تنها معبود جهان است كه نه زاييده شده و
دلائل النبوة ومعرفة أحوال صاحب الشريعة ( فارسي ) — صفحة 242
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٢٤٢