584
و الاكثر اللّهمّ بالتّعويض * و شذّ يا اللّهمّ في القريض
عاطفه ، مبتدا ، خبر ، متعلّق به محذوف حال براى خبر ، عاطفه ، فعل ماضى ، لفظ « يا اللهمّ » فاعل ، متعلق به شذّ .
و بيشتر ( در نداى خداوند به كار بردن ) « الّلهمّ » است ، در حالى كه با جانشينى ميم از ياء حرف نداست و كم است ( استعمال ياء حرف ندا با آن يعنى ) ، يا اللّهمّ در شعر .
چكيدهء بحث ندا
منادى :
اسمى است كه بعد از يكى از حروف ندا به هدف خواندن آن ، به كار مىرود .
حروف ندا :
هفت حرف هستند ، يا ، اى ، آ ، ايا ، هيا ، أ ، وا ،
تقسيم حروف ندا :
1 - براى نداى بعيد : يا ، اى ، آ ، ايا ، هيا .
2 - براى نداى قريب : أ
3 - براى مناداى مندوب : وا .
چنانچه اشتباه رخ ندهد ، حرف يا نيز براى مندوب به كار مىرود .
حذف حرف ندا : 1 - ممنوع : در مناداى مندوب ، ضمير ، مستغاث .
2 - قليل الاستعمال : در مناداى اسم جنس و يا اسم اشاره .
3 - كثير الاستعمال : در سائر موارد .
اعراب و بناى منادا :
1 - مبنى بر علامت رفع : در مفرد معرفه ( يا زيدون ) ، نكرهء مقصوده ( يا رجل ) .
2 - منصوب : در مضاف ( يا عبد اللّه ) ، شبه مضاف ( يا طالعا جبلا ) ، و نكرهء محضه ( يا رجلا ) ، با الف استغاثه ( يا زيداه ) .
3 - مجرور : با لام استغاثه ( يالزيد ) .
اگر منادا ، علم و موصوف به ابن و يا ابنة كه به علم اضافه شدهاند باشد ، هريك از ضمّه و فتحهء آن جايز است ، مانند : أزيد بن سعيد . در غير اين صورت ضمّه دادن آن واجب است ، مانند