578
و انو انضمام ما بنوا قبل النّدا * و ليجر مجرى ذي بناء جدّدا
استيناف ، فعل امر و فاعل ، مفعول ، موصول مضاف اليه ، فعل و فاعل جمله صله ، مضاف و مضاف اليه ظرف ، متعلّق به بنوا ، عاطفه ، امر غايب مجهول و نايب فاعل ، مفعول مطلق ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صفت بناء .
در تقدير بگير ، مضموم بودن آن منادائى را كه مبنى كردهاند قبل از ندا ( يعنى منادائى كه مثل سيبويه از قبل از ندا ، مبنى بوده ) و بايد جارى شود همچون جارى شدن اسم داراى بناى جديد ( يعنى اسم كه جديدا در ندا مبنى شده است يعنى محلا منصوب است ) .
579
و المفرد المنكور و المضافا * و شبهه انصب عادما خلافا
عاطفه ، مفعول مقدّم ، صفت ، عطف به المفرد ، مضاف و مضاف اليه عطف به المفرد ، فعل امر و فاعل ، حال براى فاعل ، مفعول عادما كه اسم فاعل است .
و مناداى مفرد نكره ( غير مقصود ) و مناداى مضاف و شبه مضاف را نصب بده در حالى كه معدوم مىبينى اختلافى را ( يعنى در اين جهت اختلافنظر وجود ندارد ) .
580
و نحو زيد ضمّ و افتحنّ من * نحو ازيد بن سعيد لا تهن
عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مفعول مقدّم ، فعل امر و فاعل ، عاطفه به معناى او ، فعل امر و فاعل و نون تاكيد ثقيله ، متعلّق به افتح ، همزهء حرف ندا ، مناداى مفرد مبنى بر ضمّ ، مضاف و مضاف اليه منصوب صفت زائد ، فعل نهى و فاعل مجموع دو جمله محلا مجرور مضاف اليه نحو .
و مثل زيد را ( مناداى مفرد معرفه موصوف به ابن و يا ابنة كه مضاف به علم هستند ) ، ضمّه بده و فتحه بده حتما از ( قبيل مثالهائى ) مانند أزيد بن سعيد لا تهن ( اى زيد پسر سعيد ، اهانت نكن ) .