( القراءة بالمعنى ) در حقيقت بسيار خطرناك بود . زيرا رواج قرآن را به ميل و هوس افراد واگذار مىكرد ، چنين روشى اگر هم بدعت شمرده نمىشد ، موجب استحكام موقعيت مصاحف متشتت مىگرديد . بعلاوه هر قدر زمان مىگذشت و عناصر غير عرب در جامعهء اسلامى افزوده مىشدند ، طبيعى بود كه اختلافات قراءتى حتى غير ارادى و بر پايهء مصحف عثمانى ،
هامش
در آيهء ششم سورهء 73 المزمل ، كلمهء اقوم را « أصوب » هم مىخواند . طبرى 10 س 27 و 17 س 13 ، دو روايتى را از پيامبر ( ص ) نقل مىكند كه هر قراءتى خوبست مشروط بر اينكه بجاى يك كلمه ، كلمهء متضاد آن را قرار ندهند : مسلم است كه در اينجا هنوز سنت مىكوشد تا يك رشته كارهائى را كه بعدها انجام گرفته ، بكمك حكمى كه از پيغمبر اخذ شده ، جنبهء قانونى بدهد . اگر اين نظريهء انس را مىداشتيم ، مىتوانستيم ظهور آن را در عصرى هم كه زندگى مىكنيم تثبيت نمائيم .
تصادفا در ميان راويان اخبار ، پنج نفر هستند كه بنام ، انس بن مالك خوانده شدهاند يكى شيخ طيالسى ، ديگرى اصبحى ، سومى صيرفى ، چهارمى كعبى و پنجمى انصارى است كه تنها دو نفر اخير از صحابه بودهاند . منتها از انس ابن مالك كعبى فقط يك حديث نقل شده ، ولى از انس بن مالك انصارى كه خادم رسول خدا ( ص ) نيز بود 2286 حديث نقل شده ، وقتى « انس » مىگويند منظور همين شخصيت است . اما نظر او را كه نلدكه نقل كرده بود ، ابن كثير بدين ترتيب نقل كرده : « قال الحافظ . . ان انس بن مالك قرأ هذه الاية ( ان ناشئة الليل هى اشد وطأ و اصوب قيلا » ) فقال له رجل انما نقرؤها « و اقوم قيلا » فقال له ان اصوب و اقوم و أهيأ و اشباه هذا واحد . ( تفسير ابن كثير 4 : 435 ) . دعاى نبى در حق او : صحيح بخارى كتاب 30 باب 61 ، كتاب 80 باب 26 و 47 ، مسند احمد 3 : 108 ، 193 ، 248 و 6 : 430 ، طيالسى : حديث 1987 و 2027 ، خادم نبى بود : ابن سعد 1 : 10202 و 8 : 73 ، مسند احمد 3 : 100 ، 101 ، 109 ، 124 ، 159 ، 174 ، 195 ، 197 ، 200 ، 222 ، 227 ، 231 ، 255 ، 256 ، سفينة البحار 1 : 46 ، 47 ، . . . طبقات 7 : 10 ، المحبر 301 ، كبير بخارى 1 : 2 : 28 ، صغير 91 ، 101 ، جرح 1 : 1 : 286 ، استيعاب 1 : 35 ، تلقيح 83 ، 186 ، 197 ، اصابه 1 : 71 ، شذرات 1 : 100 ، صفة 1 : 298 زركلى 1 : 365 .