زيد تبعيت كنم و حال آنكه وقتى زيد حلقهء كودكان را داشت و با آدمكها بازى مىكرد من هفتاد و چند سورهء قرآن را از دهان پيغمبر شنيده و از حفظ داشتم » . « 80 » يك بار ديگر نيز اعتراض كرده بود كه « مرا از رونويس كردن ( نمونههاى قرآنى ) بدور داشتهاند و حال آنكه مردى را مسئول اين كار كردهاند كه وقتى من ايمان آوردم او هنوز در پشت پدرش بود » . « 81 » تفصيل اين مطلب شايد چندان اهميتى نداشته باشد ، ولى آنچه از آن برمىآيد كوشش و امتناع ابن مسعود است از تسليم مصحف خود و يا پنهان ساختن مصحف خود كه در هر صورت بدستور خليفه منتهى به از بين رفتن آن مىشد . « 82 » با چنين مخالفى و وفادارى - هايى كه نسبت به او ابراز گرديد ، مبارزه تا مدت مديدى بدون اينكه معلوم شود فتح با كيست ، ادامه پيدا كرد . شايد در مورد آنها هم كه قراءت ابى را پذيرفته بودند ، همين رفتار را كرده باشند اما در اين باره اطلاعات ما بسيار ناقص است .
البته بزرگ كردن اخبار روائى كه عليه اقدام عثمان عكس العمل تندى بوجود آمد و ارزش زيادى به آن دادن ، كارى منطقى نيست . در اينجا ممكن است بازيچهء نفوذهاى بعدى قرار گيريم كه براى خود در گذشته پايگاههائى جستجو كرده و بر طبق معمول بكمك اخبارى كه مىگويند به عصر ابن مسعود مىرسد ، اين گونه روايات را دستاويز قرار مىدهند .
مع ذلك بايد قبول كنيم كه اين مخاصمت خدمتگزار قديم محمد ( ص ) بطور واقعى تأييد شده و حتى پس از پيدايش مصحف عثمانى ، با آنچه از مصحف او بازگفتهاند ، تطبيق مىكند . فعاليت فرقهء مكى حاكم ، در راه تضعيف
هامش
( 80 ) ابن ابى داود ص 15 س 17 ، ر ك ، ابن سعد 2 : 2 : 105 س 15 .
( 81 ) ايضا : ص 17 س 15 .
( 82 ) ايضا ص 15 س 8 ، ابن سعد 2 : 2 : 105 س 13 .