تمايلات برخى از شخصيتها ، در چه زمينهاى اثر مىگذاشتهاند ؟ بدين ترتيب مىتوان تعداد زيادى سئوالات لاينحل و نگرانىآور مطرح ساخت ؟
همانطور كه خواهيم ديد ، از آنجا كه متن دقيقى از عصر عثمان بدست نداريم ، ما در مورد كار اين خليفه جز به حدس و گمان چيزى نمىتوانيم گفت . به احتمال زياد رسم الخط به كار رفته در اين نسخه ، بايد همان خط مصحف باشد ( ص 70 همين كتاب ) . ولى اگر تصور كنيم كه اين رسم الخط همان خط باستانى است كه در قديمىترين قرآنهاى ما مشاهده مىشود ، مثلا قرآنهائى از نوع « حجازى 116 » شايد كار زياد ناصوابى نكرده باشيم .
بهر حال ، توان گفت كه متن همچنان از نظر خواندن ، به علت نقص الفباء ، بسيار دشوار بوده است ( ص 15 همين كتاب ) .
استقبال از مصحف عثمان
وقتى كه يك متن قطعى تشكيل شد ، عثمان دستور داد تا چهار نسخه ( بعضىها مىگويند 7 نسخه ) از آن تهيه شده و « 75 » به شهرهاى بزرگ اسلامى يعنى مكه ، بصره ، كوفه و دمشق فرستاده شود . اين اقدام منطقى بود . اين اقدام در رديف اقداماتى شمرده مىشد كه بايد براى نشر يك متن رسمى به عمل مىآمد . تمايل اخبار بر اين است كه به ما بقبولانند كه متن جديد بدون اشكال و بلافاصله مورد قبول يافت . « 76 » بديهى است كه در برخى از محافل مكى و مدنى ، جز اين هم نمىتوانست باشد .
شخصيتهاى متنفذى مانند ام سلمه ، حفصه ، عايشه بيوههاى پيامبر و يا رجالى مانند عبد اللّه بن زبير ، با اختلافاتى ناچيز ، اوراقى مستخرجه از مصحف
هامش
( 75 ) دانى ، مقنع : 10 .
( 76 ) ابن ابى داود : 12 آخر صفحه .