ديگر فقط در كشورهاى سفلى ، آن هم با اين احساس كه بايستى آن را اصلاح كرد به چاپ مىرسيد . به همين جهت در سال 1770 يكنفر ناشر در آمستردام به فكر تجديد چاپ آن مىافتد و در مقدمهء آن ترجمهء فرانسوى بحث مقدماتى را اضافه مىكند . اين آخرين تلاشى بود كه براى ادامهء حيات اين محتضر به عمل آمد و « تورپن
TurPin
» ظاهرا عقيدهء عمومى را خوب تفسير مىكند . در سال 1775 او در تاريخ قرآن ( مقدمه : ص 18 ) مىنويسد :
ترجمهء دورير « غالبا بىوفاست » و مؤلف « اين صور معانى بيانى عالى و اين ايضاحاتى را كه ستايش عرب را برانگيخته ، در ترجمه ندارد » . تا اينكه در سال 3 - 1782 در پاريس ترجمهء جديدى به زبان فرانسه يعنى ترجمهء «
Savarie
Claude
كلودساوارى » ( 1788 - 1758 ) انتشار مىيابد .
در مقدمهء اين ترجمه ، حيات محمد ( ص ) مستخرجه از تأليفات قديمى اسلامى از قبيل ابوالفداء به چاپ رسيده است . ساوارى كه فكرى بازداشت خيلى سطحى و متمايل به تصنع و در عين حال بسيار كنجكاو بود . او در جريان اقامتش در مصر با اسلام آشنا شده بود ، بدين جهت اگر به نظر مىرسيد كه زبان محاورهاى را خوب مىداند ، بر عكس زبان كتابيش بسيار ضعيف مىنمود . بنابراين ترجمهء او از قرآن مبتنى بر ترجمههاى ماراكچى و سيل و مقابلهء آنها با متن عربى است . با وجود همهء اينها ، اين ترجمه ، از ترجمهء « دورير » به مراتب بهتر است . بهرحال ، اين ترجمه مورد تحسين همه قرار گرفت و طى قرن نوزدهم چندين بار به چاپ رسيد و هنوز هم ناشرى در پاريس با علاقهء زيادى مىكوشد كه انتشار اين ترجمه تعطيل نگردد . « 384 » هر چند « گارسن دوتاسى
Tassy
de
Garcin
» در سال 1821
هامش
( 384 ) دربارهء چاپها ، شوون 10 : 84 ببعد .