بنمايند . حتى در يك دائرة المعارف عظيمى مانند دائرة المعارف ابو حيان اسپانيائى ( نحوى م . ) « 293 » خيلى كم مىتوان خوشهاى چيد و مصالح آنها غالبا دست دوم است .
از طرف ديگر ، بسيارى از اين آثار به علت عقايدى كه مورد قبول نويسنده بوده فقط از نظر تاريخ عقايد مىتواند مفيد باشد . بدون شك ،
هامش
/ 1044 ) و « محيى السنة » لقب داشت . تهذيب ابن عساكر 4 : 345 و ابن خلكان ( : 145 وفاتش را 516 نوشتهاند . م ) ابو البركات عبد اللّه نسفى متوفى در بغداد 710 / 1310 ، مقالهء هفنينگ دائرة المعارف اسلام 3 : 905 ، تفسيرش موسوم به « مدارك التنزيل و حقايق التأويل » چاپ بمبئى و قاهره به علت سهولت استفاده از آن رونقى داشته است . ( او اهل ايذه از نواحى اصفهان بود ولى به « نسف » از بلاد سند ميان جيحون و سند انتساب يافته م . ) علاء الدين على بن محمد موسوم به خازن متوفى در حلب 741 / 1340 ، بروكلمن ضميمه 2 : 135 . تفسيرش : « لباب التأويل فى معانى التنزيل » بارها در قاهره چاپ شده ، اين كتاب تلخيصى است از كتاب بغوى با مستخرجاتى از ساير كتب مشابه . ( در بغداد به دنيا آمد 678 و مدتى ساكن دمشق بود . چون خازن كتب مدرسهء سميساطيه در دمشق بود به خازن مشهور گشت . او در تفسيرش به اخبار تاريخى و مسائل فقهى و مواعظ عنايتى خاص دارد . م )
( 293 ) ابو حيان محمد متولد در غرناطه در 654 / 1256 متوفى در قاهره در 745 / 1344 ، هوتسما دائرة المعارف : 91 ، تفسيرش « البحر المحيط » در قاهره در 1328 در 8 جلد چاپ شده است . دربارهء منابع اين تاليف به نلدكه 3 : 243 مراجعه شود . مخصوصا اين اثر يك نحوى است كه هيچ مطلبى را از نظر قواعد زبان نگفته نمىگذارد و از اينجا انحرافات غير قابل تحملى خارج از تفسيرش پيش مىآيد . برعكس ، ساير قراءتها همه ذكر شدهاند و اين پرقيمت است . ولى از نظر تفسير تاريخى و يا كلامى دست دوم و يا بىفايده مىباشد . ( اين تفسير را خود بنام « النهر » تلخيص كرده و بعد شاگردش احمد بن عبد القادر ( م 749 ) آن را در مورد مباحث با ابن عطيه و زمخشرى خلاصه كرد بنام « الدر اللقيط من البحر المحيط » م . )