وقتى هم كه زوائد تشخيص شده در قرآن توسط تعدادى مستشرق را مورد مطالعه قرار مىدهيم بايد به همين اندازه محتاط باشيم . البته ممكن است برخى از اين واردات بدون اشكال مورد قبول قرار گيرد . اينها وارداتى هستند كه به صورت توضيحات خيلى كوتاه بوسيلهء خود مؤمنان بطور
هامش
به خود هم آن اجازه را مىدهند تا اظهار نظر كنند كه جاى اين سخن اينجا يا آنجا بايد باشد .
اما طبق چه ضابطهاى ؟ ذوق و سليقهء شخصى . اين درست بدان مىماند كه داورى كنيم اگر انسانها يك چشم خلق مىشدند همه يكديگر را به يك چشم مىديدند و اين بهتر بود ! اين جز كافر ماجرائى و عناد آبشخور ديگرى ندارد . بلاشر خود تا حدودى جواب داده كه اعتماد مطلق به روش انتقادى و استنتاج اينكه تسلسل مطلب خوب رعايت شده يا نه ، با منطق غربى هم سازگار نيست ( تا چه رسد با منطق انسانى ! ) .
اما مطلبى كه بعد مطرح مىشود به تعبير نويسنده ، مسأله زوائد و يا واردات تشخيص شده در قرآن و يا به تعبير علماى اسلامى ادعاى تحريف به زيادتى است . ادعاى تحريف البته سابقه داشته ولى بيشتر در مورد تنقيص است يعنى چيزى از آيات الهى فراموش شده باشد و يا از قلم افتاده باشد . اما ادعاى اينكه چيزى در قرآن اضافه شده باشد در ميان فرق اسلامى خالى از سابقه است و اينكه بعضى از مستشرقان بدان تفوه كردهاند كاملا خالى از مبانى استدلالى و تنها صرف ادعاء متكى بر نظريات شخصى است و بس . از جمله مثلا اينكه فلان آيه در وزن و آهنگ و فاصله با آيات قبلى و بعدى سازگارى ندارد . قرآن كه كتاب شعر نيست و يا نثر مسجع و مقفى نيست كه همهء آيات و يا هر دسته از آيات الزاما هم وزن باشند . گذشته از آن ، خود نويسنده نقل كرده كه بعضى از اوقات آياتى كه در عصر مدينه نازل شده در سورههاى مكى ضبط شدهاند ( ص 162 كتاب و يادداشت 351 . ) از اين قبيل آيات فراوان است . طبيعى است كه اسلوب سخن در مكه و مدينه يكى نباشد . و اگر آيهاى با وزن آيات قبل و بعد خود يكى نبود ، دليل غفلت كاتبان وحى و جاى گرفتن تفسير در متن نمىشود . آيهاى است كه بعد نازل شده و بدستور پيامبر اكرم ( ص ) در ميان آيات قبلى جاى گرفته است . در موردى هم كه تمايلات عقيدتى و سياسى موجب ادعاهائى شده باشد از نظر هر مسلمان پاك اعتقادى فرضيهاى غير قابل اعتناء است ( تفصيل در تفسير بيان آية اللّه العظمى حضرت آقاى خوئى ) . بنابراين اگر - هم ادعائى بر وجود تحريف به زيادتى شده ، واقعا دليلى كافى براى اثباتش ندارد . م .