همه پشتىبان يكديگر باشند . ( سورهء 69 17 : 90 / 88 ) .
بدين ترتيب ، خداوند معجزهاى دائمى براى محمد ( ص ) فرستاده و او كسى است كه قانونش را به زبانى بىهمتا به پيامبرش وحى مىنمايد .
روايات مختلفى دربارهء تاثير خصلت ادبى قرآن بر افكار و روحيات اشخاص سخن گفتهاند . خليفهء آينده عمر ، با شنيدن قسمتى از اين كتاب مقدس از خواهرش ( ام سلمه ) اسلام آورد . « 29 » اين مفهوم غير قابل مانند آوردن قرآن كه بنام اعجاز قرآن اشتهار دارد ، در حيات رسول خدا ( ص ) با نيشخند و انكار نامؤمنان و يا رقباء مواجه شد . « 235 » در طول تاريخ گاهگاهى به كفارى از قبيل ابن راوندى ( متوفى حدود 298 / 910 ، « 236 » و متفكر توانا و متكلم عقلانى مثل عيسى بن صبيح « 237 » و به قولى شخصى مانند معرى شاعر فيلسوف ( متوفى 449 / 1058 ) « 238 » برمىخوريم كه اعلام مىنمودند سبك قرآن اختصاصى ندارد كه از عهدهء يك نويسندهء خوب بيرون باشد . برخىها جسارت را از اين هم افزونتر ساختند و در تقليد « 239 » از آن
هامش
( 29 ) به نظر مىرسد كه خواهر عمر طومار و يا برگهاى محتوى سورهء طه در اختيار داشته است . اين روايت مربوطه است به ايمان آوردن عمر كه تقريبا چهار سال پس از آغاز تبليغ محمد ( ص ) به وقوع پيوسته . اين روايت بوسيله ابن اسحاق نقل شده ( ابن هشام 1 :
211 چاپ قاهره ) و چندان قابل اعتماد به نظر نمىرسد ، و تفصيل مطلب ايجاد شك و ترديد مىكند . زيرا آن چنان كه خود ابن اسحاق مىگويد ، دو روايت مكى و مدنى در اين باره داريم كه مطلقا با هم متفاوتند .
با آگاهىهاى كنونى ، ما امكان ندارد كه بتوانيم يكى از اين دو را انتخاب كنيم و با نظرى كه ما در اينجا مطرح ساختهايم ممكن نيست كه كار خود را به روى هيچيك از آنها متكى سازيم .
( 235 ) نلدكه : 53 ببعد .
( 236 ) ابو الحسين احمد بن يحيى ، گفته شده ابن راوندى . ر ك . بروكلمن ، ضميمه 1 : 340 . ( ابن ربوندى و يا ابن راوندى ر ك . تاريخ ابن الريوندى الملحد ، از دكتر عبد - الامير الاعسم . بيروت 1975 . م )
( 237 ) دوساسى : « مطالعه دربارهء مذهب دروزها » ( پاريس 1838 ) مقدمه 38 ، شهرستانى 48 .
( 238 ) ابو العلاء ، احمد بن عبد اللّه ، ر ك . نيكلسون ؛ دائرة المعارف اسلام : 77 ببعد .
( 239 ) ابو طيب احمد بن حسين گفته شده متنبى دربارهء تقليدى از قرآن كه به دو منسوب است . بلاشر : يك شاعر عرب از قرن 4 / 9 ، ابو الطيب المتنبى ( پاريس 1935 ) ، 66 ببعد .