« هيچ كدام از قراءتها بدون قرائت شاذ نيستند ، حتى قرائتهاى سبع كه در آنها نيز قراءت شاذ به چشم مىخورد » .
بايد اين قراءت را با دو قراءتى كه در يكى « واو » زياد شده و گفتهاند مطابق با مصحف شام است و در ديگرى « من » اضافه شده ، و گفتهاند موافق با مصحف مكّه است ، مقايسه كرد .
فايدهء تعدّد قراءتها
چنان كه قبلا خاطر نشان ساختيم قراءتها عبارتند از ترتيل و تلاوت قرآن كه خداوند آن را به زبان پيامبرش به ما آموخته است ، زيرا خداوند ترتيل را به او تعليم داده ، و آن را به خود نسبت داده و فرموده است
« وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلًا »
30 آيات خود را بر تو مرتب به ترتيبى روشن فرستاديم . و پيامبر ( ص ) و پيروانش را نيز به اين ترتيب فرمان داده است
وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا
31 و به تلاوت آيات قرآن با توّجه كامل مشغول باش ، بنابر اين قراءتهايى كه قرآن بر طبق آنها نازل شده است انواع و اقسام همين ترتيل است ، و همان گونه كه ذات حق معانى قرآن را از استفهام به تقرير و از استنكار و توبيخ به تهذيب و تأديب باز گردانيده است ، و همانطور كه آيات خود را به صورتهاى مختلف بيان كرده و فرموده است :
وَ كَذلِكَ نُصَرِّفُ الْآياتِ وَ لِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَ لِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
« و اين چنين آيات را در شكلهاى گوناگون بيان مىداريم بگذار كه آنها بگويند تو درس خواندهاى ، هدف ما اين است كه آن را براى كسانى كه آگاهى دارند روشن سازيم » 32 همچنين تلاوت و ترتيل آن را به صورتهاى گوناگون باز گردانيده است ، به طورى كه ترتيل در هماهنگى صوت و يكنواختى نطق به چشم مىخورد ، و تنوع اين هماهنگى از ارتفاع و مدّ طويل گرفته تا خفض و مدّ قصير ، شبيه به هماهنگى در موسيقى است ، گر چه بالاتر از آن است ، زيرا ساختهء دست بشر نيست ، و اين تنوع و گوناگونى خوانندهء قرآن را در مرحلهاى قرار مىدهد كه گويا آن را با عظمتش و شكوه بيانش و دقت معانىاش چون سرودى