و چون اساتيد قراءت از صحابه ، در حال انقراض بودند ، تابعين عهدهدار اين مسؤوليت بزرگ شدند و حق مطلب را ادا كردند ، و ظاهر اين است كه استاد قرآن آن را به قراءتهاى گوناگون بر طالب قرآن مىخواند ، تا او هر قراءتى را كه برايش آسانتر است با دقّت و درستى ، انتخاب كند ، بنابر اين صحابه و بزرگان تابعين قرآن را به همهء وجوه قراءتها ، مىخواندند ، امّا طالب قرآن هر كدام را كه زبانش بدان روانتر بود ، انتخاب مىكرد .
پس از دورهء صحابه و تابعين ، گروهى از مسلمانان پاك ، جانشين آنان شدند كه هر كدامشان تنها در خصوص يكى از قراءتها تخصص و مهارت پيدا كردند ، زيرا وقتى كه حفظ و مهارت در همهء قراءتها از عهدهء صحابه و بزرگان تابعين برنيايد ، چگونه آنان توانايى چنين كارى را خواهند داشت ، چه اين كه به طور طبيعى و به تدريج عربها از برداشتن اين بار سنگين شانه خالى مىكردند ، از اينرو هر كدام از قرّاء فاضل از طبقه پايينتر تابعين ، و تابعين آنان از يك قراءت خاصّ استفاده كردند . تا به آسانى بتواند آن را تلفظ كنند و آنان آن قراءتها را به طور متواتر نقل مىكردند و افراد از گوشه و كنار به حضور آنان مىآمدند و قراءتى را كه هر كدام از قرّاء مىخواندند ، فرا مىگرفتند .
در ميان اين گروه كه جانشين صحابه و تابعين آنها در قراءت قرآن بودند ، هفت نفر به شهرت خاصى رسيدند ، كه پس از « ائمهء قرّاء » قرار گرفتند .
آنان عبارت بودند از : 1 - « عبد اللّه بن عامر » متوّفاى سال 118 ه . ق .
2 - « عبد اللّه بن كثير » متوفّاى سال 120 ه . ق . 3 - « عاصم بن مهدله اسدى » متوفّاى سال 128 ه . ق . 4 - « ابو عمرو بن علاء شيخ الرّواة » متوفّاى سال 154 ه . ق . 5 - « حمزة بن حبيب زيات عجلى » متوفّاى سال 156 ه . ق . 6 -
« نافع بن نعيم » متوفّاى سال 169 ه . ق . 7 - « على بن حمزه كسائى » امام الكوفيين متوفاى سال 159 ه . ق .
قراءتهاى اين هفت نفر مورد اتفاق و در حدّ اجماع است و هر كدام داراى سند و طريق متصّل و متواترند ، كه در علم قراءتها محفوظ است ، و همهء مسلمين بر تواتر آن اتّفاق دارند .
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 72
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص٧٢