اوّل : خداوند آنان را محارب با خدا و رسول ناميده است ، زيرا آنان با احكام شرع به نبرد مىپردازند و حكمى را كه وسيلهء رسيدن به احكام خداى متعال و رسول حكيم او مىباشد . نقض مىكنند ، و همچنين ايشان را تلاش كنندگان براى فساد در زمين ناميده است . چرا كه دشمنى با دين و اخلال در ( اجراى ) احكام آن و ستيز با فضايل و مزاحم مردم شدن و قطع طريق بر آنان ، عين فساد و تباهى است .
دوّم : كيفر آنان را مرگ يا مرگ و بدار آويختن مقرّر داشته ، تا مايه عبرت ديگران شود ، و يا اين كه دست و پايشان به خلاف بريده شود ، و يا جمعشان را متفرق كرده ، از آن جا تبعيدشان كنند . به طورى كه ديگر نتوانند گردهم آيند .
در بين فقها نظر « مالك » اين است كه ولّى امر در انتخاب اين كيفرها آزاد است و مىتواند هر كدام را كه مناسب مىبيند اعمال كند .
سوّم : اين كيفر اساسى به هنگامى است كه آنان با يكديگر اجتماع و اتفاق كنند و قدرت و امكان ارتكاب جرم را نيز داشته باشند ، اما اگر پيش خود توبه كردند ، و از كردار خود دست برداشتند . ديگر مورد عقوبت قرار نمى گيرند ، لكن كيفر هر جرمى را كه پيش از توبه مرتكب شدهاند ، خواهند ديد .
فقها در اين زمينه و دربارهء تقسيم كيفرها بر جرايم مطالب زيادى را عنوان كردهاند كه انسان مىتواند با مراجعه به كتابهاى فقهى پاسخ مورد نظر خود را بيابد .
برخى از مردم اين كيفر را به غلط خشن مىنامند و به اشتباه آن را غير انسانى مىدانند اينان فقط به كيفر مىنگرند و به جنايت و جرم نظر نمى كنند ، فقط به جانى رحم مىكنند و از آنان كه مورد جنايت قرار گرفتهاند - يعنى جامعه - غفلت دارند ، آرى جنايتكارانى كه چنين كيفرى براى آنان مقرر شده است كسانى هستند كه با قدرت و همبستگى خروج كردهاند ، آن هم نه براى بر پايى حق و عدالت يا از بين بردن باطل و نادرستى بلكه فقط براى آزار رساندن و بى حرمتى به مردم و به غارت بردن دارايى مردم و در تنگنا قرار دادن آنان بنابراين بايد به گونهاى كيفر تعيين شود كه آنان را از اين
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 568
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص٥٦٨