گروهى جمعيتشان از گروه ديگر بيشتر است ( و كثرت دشمن را بهانهاى براى شكستن بيعت با پيامبر خدا مىشمريد ) » 12 .
« قرطبى » در تفسير خود « الجامع لاحكام القرآن » سورههاى مدنى را برشمرده است و چنين مىگويد : « از قتاده نقل شده است كه سورههاى بقره ، آل عمران ، نساء ، مائده ، انفال ، برائت ، رعد ، نحل ، حجّ ، نور ، احزاب ، محمد ، فتح ، حجرات ، رحمن ، حديد ، مجادله ، حشر ، ممتحنه ، صفّ ، جمعه ، منافقون ، تغابن ، طلاق ( ده آيه اول ) زلزال و فتح در مدينه نازل شده است و بقيه در مكّه .
چنان كه مىبينيد ، وى سورهء نحل را مدنى به حساب آورده است ولى كتابهاى ديگرى كه در دسترس ما است آن را مكّى به شمار آوردهاند به هر حال شايد دو روايت در اين زمينه رسيده باشد .
كتابت قرآن و گردآورى آن
از ابتداى نزول قرآن كريم بر رسول امين ( ص ) حضرتش آن را حفظ مى كرد ، و به آن عدّه از اطرافيانش كه نيكو مىنوشتند ، فرمان به كتابت آن مىداد ؛ اين افراد را « كتّاب وحى » ناميدهاند ، از جمله آنان مىتوان عبد اللّه بن مسعود ، على بن ابى طالب ، و زيد بن ثابت و . . . را برشمرد ، اينان پس از نزول وحى در محضر پيامبر ( ص ) جمع مىشدند ، و حضرت وحى را بر آنان املاء مىكرد و به آنان مىآموخت پس بسيارى از اصحاب به ويژه ملازمان و نزديكان پيامبر ( ص ) آن را حفظ مىكردند ، البته ترتيب نزول قرآن همان ترتيب قرآن فعلى كه آن را مى خوانيم نبوده است ، بلكه اين ترتيب را پيامبر ( ص ) به دستور خداوند بوجود آورده است ، به اين كه حضرت دستور مىداد هر آيهاى را در جاى مخصوص خود قرار دهند ، و در هنگام تلفظ ، معانى با نظمى خاص به دنبال يكديگر مى آمدند ، و همچنين الفاظ با سرعت و با ترتيبى خاص ، كنار يكديگر قرار مى گرفتند ، به طورى كه گويا يك سخن است ، و در يك زمان ايراد شده و پشت سر يكديگر آمده است ، و متكلم آنها را با يك نفس بدون هيچ فاصله كم يا زياد گفته است و اين از اسرار اعجاز قرآن كريم است ، و شگفتى ندارد ، زيرا