گوينده يكى است ، يعنى خداى بزرگ دانا و خبير كه زمان بر او نمىگذرد ، و كلام او را محدود نمىسازد چه اين كه خود آفريدگار زمان است و علمش بر همه چيز احاطه دارد .
بنابر اين ، ترتيب قرآن كريم در هر سوره به دستور الهى است .
برخى از اصحاب چون عبد اللّه بن مسعود تمامى قرآن را - چه مكّى و چه مدنى - حفظ مىكردند اما راويان گفتهاند : كه او فقط سورههاى مكّى را بر رسول خدا ( ص ) عرضه مىكرد ، و همچنين « ابّى » سورههاى مدنى را حفظ مى كرد و آن چنان كه گفتهاند آنها را پس از هجرت به پيامبر ( ص ) عرضه داشت ، و بزرگترين عرضهء قرآن به پيامبر ( ص ) مربوط به زيد بن ثابت - رضى اللّه عنه - مى باشد ، كه در سال وفات پيامبر گرامى اسلام ( ص ) و پس از زمانى بود كه آن حضرت قرآن را به ترتيب كنونى بر جبرئيل امين خواند .
به هر حال هنوز پيامبر اسلام ( ص ) به ملكوت اعلى نپيوسته بود ، كه عدهاى از صحابه قرآن را در سينه خود ضبط كردند ، كه تعداد آنها را صد يا بيشتر ، گفتهاند ، ولى به نظر ما تعداد آنان بيش از اينهاست ، چه اين كه در يكى از وقائع ردّه 13 بيش از هفتاد نفر ، و بنابر گفتهء بعضى بيش از هفتصد نفر از قراء كشته شدند ، - گرچه رقم اوّل دقيقتر به نظر مىرسد - و وقتى مقتولين به اين اندازه باشند ، به يقين آنها كه - به شكرانهء حق - زنده ماندند - بيشتر بودند ، و مرگ هفتاد تن از قراء براى عمر گران و سخت بود .
بنابراين آنچه را كه بعضى نوشتهاند - كه : حافظان قرآن چهار نفر از صحابه بودند ، يعنى : على بن ابى طالب ( ع ) و معاذ بن جبل و عبد اللّه بن مسعود و زيد بن ثابت - آمارگيرى و شمارش تعداد همهء آنان نيست چه اين كه تعداد آنان بيش از اينهاست .
موضوع ديگرى كه يادآورى آن لازم است ، اين است كه : از نظر كتابت صحابه تمام قرآن را به نگارش در آورده بودند ، البته ممكن است تمام قرآن را بعضى از آنان يا فرد بخصوصى ننوشته بود ، امّا اگر همه آنان نوشتههايشان را كنار يكديگر قرار مىدادند ، قرآن به صورت كامل حاصل مىشد ، و به اين
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 45
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص٤٥