پديد مىآيد كه عقل و انديشه بيننده را به خود جذب مىكند ، امّا آيات كوتاه هر كدام به تنهايى بخش كاملى هستند ، اگرچه از همهء آنها مجموعه كاملترى پديد مىآيد ، مثلا در داستان داود ( ع ) در نخستين آيه مىفرمايد :
وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ
كه تصوير كاملى از يكى از پيامبران خداست كه خداوند به او سلطنت نيرومند و پا بر جا و بر اساس عدالت ، عنايت كرده است و اين به تنهايى اسلوب بيان است كه در يك فاصله از آيهء بعد جدا شده است ، زيرا بايد در آن به تنهايى ، تفكّر و انديشه كرد ، چرا كه دين و دنيا در رسول خدا ( ص ) گرد آمده و نبايد كسى گمان كند كه زهد به معناى فقر و نيازمندى است ، بلكه به معناى عفّت و پاكدامنى است گرچه همراه با قدرت و توانمندى باشد ، در آيه بعد به اندازه توان او مىپردازد و مىفرمايد : « ما كوهها را با او مسخّر كرديم تا شب و روز خدا را تسبيح كنند » و سپس مىفرمايد : « و مرغان را در اختيار او قرار داديم ، كه نزد او جمع شوند و همه به دربارش از هر سو آيند » و به اين ترتيب هر فاصلهاى اعلام مىدارد كه آيه قبل انسان را به تأمّل و انديشه در آن فرا مىخواند .
سورهء « الرحمن » را قراءت كنيد :
الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ وَ أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ وَ الْأَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنامِ فِيها فاكِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَكْمامِ وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَ الرَّيْحانُ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِ بَيْنَهُما بَرْزَخٌ لا يَبْغِيانِ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ
312 هر كدام از اين آيات كوتاه ، انسان را به تأمّل و انديشه در محتوا و معناى خود دعوت مىكند . فاصلهها نيز آدمى را به تفكر در معنا و هدف فرا مىخواند و هر آيه با آيه قبل و بعد خود پيوستگى و انسجام دارد . تا مجموعا معنايى جامع و سيستم بيانى با شكوهى را پديد آورند .
و آيات و الفاظ و جملههاى قرآن اين گونهاند و سرتاسر آن اعجاز در