بزرگ اجتماعى هستند » .
در كنار سورههاى بزرگ و سورههاى كوچك ، برخى از آيات نيز طولانى و بعضى كوتاهند با اين كه ايجاز و اطناب در هر دو دسته از آيات وجود دارد مثلا در اثناى آيه طولانى اين جمله وجود دارد :
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
304 كه در بردارندهء معانى گرانبها و ارزشمند در زمينه فلسفه و هدف شريعت و احكام الهى مىباشد كه خداوند هدفش از تشريع احكام سخت گيرى نيست ، بلكه مىخواهد آسان بگيرد .
بيشتر آيات طولانى در زمينهء احكام تكليفى است كه نياز به توضيح و تفصيل دارد و اجمال كافى نيست ، مانند آيهء محرمات :
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ
. . .
وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ
305 و نظير آيهء مداينه كه طولانىترين آيه در قرآن است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ
. . .
وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
306 و مانند آيات ارث و نيز آيات مربوط به روزه كه برخى از احكام آن را بيان كرده است :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
. . .
كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آياتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
307 و نيز بعضى از آيات قصص مانند داستان بنى اسرائيل :
وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نَصْبِرَ عَلى طَعامٍ واحِدٍ
. . .
ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ
308 اين كه مىگوييم برخى از آيات طولانى هستند ، به اين معنى نيست كه داراى تطويل مىباشند ، بلكه از نوع اطنابى هستند كه در آن كلمه زايد و بى جا وجود ندارد ، و گاهى در بين يك آيه طولانى جملهاى از قبيل ايجاز قصر به كار مىرود ، مانند جملهء :
« يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ »
.
كه در ضمن آيه « صوم » مى باشد .
و مراد از آيه بزرگ و طولانى اين نيست كه الفاظ آن بيشتر از معانى باشد ، بلكه مقصود آن است كه از حدّ اطناب بليغ و زيبا تجاوز نمىكند ، پس