درگذرد كارى است نيكو ، پس ديه را قاتل در كمال رضايت و خرسندى ادا كند ، در اين حكم تخفيف و آسانى امر قصاص و رحمت خداوندى است پس از اين دستور هر كه از آن سركشى كند او را عذاب سخت خواهد بود اى صاحبان انديشه حكم قصاص براى حفظ حيات شماست تا مگر از قتل يكديگر پرهيز كنيد » 281 مى بينيم كه آيه دوّم ، مكمّل آيهء قبل است ، زيرا حكمت و مصلحت عالى قصاص را بيان مىكند ، تا مردم با رضايت و خوشنودى بدان روى آرند ، زيرا قصاص سبب پيشگيرى از شرّ و فساد فراگير است ، و اگر چه طبع بشر آن را نمىپسندد - چرا كه در آن كشتن و يا قطع عضو وجود دارد - امّا مصلحت آن بيشتر از ضررش مىباشد .
بدون ترديد آيه داراى الفاظ و محتوى معانى بسيار است ، به ويژه كه كلمه « حياة » به صورت نكره ذكر شده است كه دلالت بر عظمت حياتى است كه بر قصاص مترتّب مىباشد ، زيرا حياتى با امنيت و سعادتبخش و بدون دردسر است ، - خصوصا اين - كه با حق قصاص ، حقّ عفو نيز قرار داده شده است و اين سبب محبّت و دوستى به جاى كينه و دشمنى خواهد بود .
آيهء دوّمى كه « رمّانى » براى ايجاز قصر آورده است
إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ
مى باشد وى اين بخش از آيه را ، از قبل و بعد آن در لفظ جدا كرده است ، زيرا تمام آيه اين است :
فَلَمَّا أَنْجاهُمْ إِذا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ إِلَيْنا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
پس از آن كه ما از غرق شدن نجاتشان داديم باز در زمين به ناحق دست به ظلم و ستم زنند ، اى مردم ( بدانيد ) كه هر ستمى كه مىكنيد فقط به ضرر خودتان است در پى متاع فانى دنيا ، آنگاه در آخرت كه به سوى ما باز گرديد شما را به آنچه كردهايد خبر مىدهيم » . 282
بىشك جملهاى را كه وى از آيه انتخاب كرده است ، از نوع ايجاز قصر و از بهترين سخنى كه الفاظ آن كم و معانى آن بسيار است مىباشد ، امّا او اين