خورشيد و ماه را با نظم و ترتيب به گردش در آورده است ، و اين به تقدير خداى مقتدر داناست و اوست كه ستارگان را براى راهنمايى شما در تاريكيهاى بيابان و دريا قرار داد همانا آيات خود را براى انديشمندان به تفصيل بيان كرديم ، و اوست خدايى كه همه شما را از يك تن در آرامگاه « رحم » و وديعت ( صلب ) بيافريد ، ما براى اهل بصيرت آيات خود را به تفصيل بيان داشتيم » 235 ملاحظه مىكنيد كه چگونه هر كلمهاى در كنار كلمه ديگر داراى درخشندگى و تنوع در كيفيت بيان است ، خداوند بيان مىدارد كه چگونه دانه را مىشكافد تا گياه برويد و از محصول آن انسان و حيوان بهره ببرند و زمين را با انواع گياه زينت مىبخشد ، و . . .
تعبير « فالق النوى » اشاره به اين است كه چگونه از يك هسته ، درخت تنومند و بلند و سايه گسترى كه ميوههايش نيكو و در دسترس انسان است ، به وجود مىآورد ، و نيز از اين هستههاى خشك ، گلهاى خوشبو و شكوفههاى زيبا پديد مىآورد و چگونه خداى سبحان ، از خاك ، زندهها را و از دانه جامد و هسته سخت ، شاخههاى سرسبز و گياهان تازه را خلق مىكند و چگونه زنده را مرده و مرده را زنده مىكند و اين به چشم ديده مىشود و گياه را از خاك مى روياند و سرسبز مىكند و چون شاخهاى ضعيف و نازك باشد به آن قدرت مى بخشد تا روى پاى خود بايستد و سپس آن را خرد مىكند .
آن گاه از راه كنايه و اشاره كه در آن استعلا و برترى و زيباترين نوع خطاب به چشم مىخورد بيان مىدارد كه تمام اين كارها را خدا انجام مىدهد ، و پس از آن استفهام انكارى و تعجّب ( فانى تؤفكون ) به كار مىبرد ، زيرا اعتقاد مشركان بر اين كه غير خدا اين امور را انجام مىدهد شگفتى دارد و بعد سخن را با طنينى محكم و متناسب با معنا كه با نغمه و موسيقى خاص خود هشدار دهنده است . ادامه مىدهد .
و پس از اشاره به زمين و كشت و دامدارى در آن و درختان سر به فلك كشيدهاش از ستارهها و افلاك و خورشيد و ماه و نور و درخشندگى آنها سخن
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 357
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص٣٥٧