اسرار عالى قرآن كه جز كلام خداى سبحان نيست ظاهر مىشود .
نمونه ديگر كه هم معناى مطابقى آن مراد است و هم معناى التزامى آن از راه اشاره - به تعبير دانشمندان علم اصول - و از راه كنايه - به تعبير علماى بلاغت - سخن خداى متعال است كه مىفرمايد :
. . . وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ . . .
مؤمنان كارشان را با مشورت هم انجام مىدهند » . 231
منطوق آيه اين است كه حكومت اسلامى و مديريت دولت در امور اقتصادى و نظامى و ادارى بر اساس شورى است .
و احكام و نتايجى كه به التزام از متن آيه استفاده مىشود چند مسأله است :
اوّل : هيچ حكم يا قانونى نافذ نيست مگر آنكه همهء مسلمانان يا برگزيدگان آنان ، آن را بپذيرند .
دوّم : بايد عدّهاى از طرف مردم بر اساس آزادى و رضايت انتخاب شوند تا با دقّت نظر ، مراقب عملكرد دولتمردان باشند و قانونى بدون رأى و نظريه آنها به تصويب نرسد ، همهء اينها لوازم شورى است .
سوّم : تمام كارهاى تخصّصى نظير فرماندهى جنگ و صنايعى كه در مملكت اسلامى وجود دارد بايد زير نظر افراد متخصص و برگزيده و مورد اعتماد مردم باشد ، و اين امور از لوازم و نتايج پذيرش شورى است .
آن عده از معانى صريح الفاظ قرآن كه شناخت آنها از طريق سنّت و لغت امكان پذير است در حقيقت ، كليدهاى فهم معانى است كه اين الفاظ به آنها اشاره دارد و آن معانى لازمهء آن الفاظ هستند ، بنابراين شناخت اسرار قرآن كريم جز از راه دانستن معانى اوّلى [ معانى صريح ] امكان پذير نخواهد بود و انسان تنها در آن هنگام مىتواند به اشارات و لوازم قرآن پى ببرد كه در بالاترين ميدان علمى گام نهد و از طريق انديشه و تفكر به مرتفعترين قله دانستنيهاى بشرى بالا رود ، از اين رو « غزالى » مى گويد :
« شناخت سنّت و لغت ، كليدى است كه انسان دانشمند بدان وسيله به علوم قرآن پى مىبرد كه در آن تمام علوم مربوط به شرايع و انسان و درمان