عنوان يك انديشه و پديدهء نو و حياتى - كه انديشهها و افكار را متوجّه خود مى سازد - بر جانشان نمى نشيند ، چرا كه آنان كوردل و از حقيقت روى گردانند بنابراين تنوّع سخن و تجديد اسلوب و ارائه راههاى گوناگون ، در انديشههاشان تأثيرى ندارد و نمىتوان سخن راست را به ناشنوايان اعراضگر تفهيم كرد .
در اين جا استفهام تقريرى ديگرى وجود دارد كه از ويژگيهاى قرآن است و من اين سبك استفهام را در كمتر جايى در غير قرآن برخورد كردهام ! خداى سبحان مىفرمايد :
أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ
در اساليب عرب ، تعبير به « أرايتكم » براى استفهام رايج نيست ، در اين كلمه دو خطاب گرد آمده است : يكى « تاى مفتوح » كه خطاب به مفرد ، يعنى پيامبر ( ص ) است و ديگرى « كم » كه خطاب به جمع است در نتيجه ، اين استفهام هم تقرير و تثبيت رؤيت پيامبر ( ص ) است و هم رؤيت همهء مخاطبان قرآن ، و بايد اين دو خطاب در اين جا گرد مىآمدند ، تا با خطاب به رسول اللّه ( ص ) واقع ( يعنى علم آن حضرت ) ثابت و پا برجا شود و با خطاب به مردم حقيقت ديگرى براى همهء مردم استوار گردد كه : عذاب خدا ناگهانى در پنهان يا آشكارا در روز روشن فرا مىرسد كه جز ستمكاران كسى را نابود نخواهد كرد .
در اين جا تذكّر دو موضوع لازم است :
اوّل : « زمخشرى » و افرادى چون « بيضاوى » كه از وى پيروى كرده ، گفتهاند : « كاف » در « أرايتكم » ضمير نيست ، بلكه حرفى است مبنى و براى تأكيد خطاب ، و محلّى از اعراب ندارد ، و دليلشان اين است كه « رأى » در اين جا دو مفعول دارد و نيازى نيست كه به دنبال مفعول ديگر برويم و براى اين جهت « كاف » را ضمير فرض كنيم .
ولى به نظر ما « كاف » حرفى زايد و براى تأكيد كلام نيست ، بلكه اسم است به معناى « انفسكم » و تأويل كلام اين است : « أرايت انفسكم » و به