يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ
« يهود و نصارى گويند : ما پسران خدا و دوستان اوييم ، به آنان بگو : پس چرا خدا شما را به گناهانتان عذاب مىكند ؟ پس شما از آنچه خدا آفريده بشرى بيش نيستيد ، او هر كه را بخواهد مىبخشد و هر كه را بخواهد عذاب خواهد كرد كه آسمانها و زمين و هر چه بين آنهاست همه از آن خداست و بازگشت همه به سوى اوست » 166 .
استفهام در اين آيه علاوه بر اين كه دلالت بر ردّ سخن آنان دارد ، دو دلالت ديگر نيز دارد ، نخست اعلام مىدارد كه آنان در برابر كارهاى بد و گناهان و ستمگريهاشان ، مؤاخذه و عذاب خواهند شد و دوّم اين كه در برابر عمل نيك ، پاداش و ثواب داده مىشود و در برابر كار بد ، عقاب و عذاب ، و هر كه غير اين بگويد ، سخن باطلى گفتهست ، و چگونه آنان ادّعاى دوستى با خدا دارند و خود را به منزلهء فرزند او مىدانند ، در حالى كه نافرمانى او را مىكنند و در زمين فساد را رواج مىدهند ! پس اين استفهام علاوه بر ردّ و انكار ، در بردارنده معانى بلندى است كه گناهكاران را تهديد مىكند و فرمانبرداران را مژده و بشارت مىدهد .
و گاهى استفهام انكارى در قرآن براى ردّ و ابطال برابرى و مساوات ناروا بين خير اندك و خير زياد است ، مانند آيه شريفهء :
أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ جاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
« آيا رتبه آب دادن به حاجيان و تعمير كردن مسجد الحرام را با مقام آن كس كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده و در راه خدا جهاد كرده است ، برابر مىدانيد ؟ هرگز نزد خدا برابر نيستند و خداوند ستمكاران را هدايت نخواهد كرد » 167 .
قريش براى سقايت و خدمت در مسجد الحرام با يكديگر به رقابت مى پرداختند و اگر نياز به تعمير داشت ، براى اين كار نيز بر يكديگر پيشى مى گرفتند و مىپنداشتند كه اين سبب برترى آنان - گرچه مشرك باشند - بر